Καμπανάκι ΟΗΕ: Υπάρχει κίνδυνος για «υδατική χρεοκοπία»

Μια νέα εποχή «υδατικής χρεοκοπίας» αναδύεται παγκοσμίως, καθώς ποταμοί, λίμνες και υδροφόροι ορίζοντες εξαντλούνται ταχύτερα από ό,τι η φύση μπορεί να τους αναπληρώσει. Σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε το Ινστιτούτο του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία (UNU-INWEH), δεκαετίες υπερκατανάλωσης, ρύπανσης και περιβαλλοντικής καταστροφής, σε συνδυασμό με την πίεση της κλιματικής αλλαγής, έχουν οδηγήσει πολλά υδάτινα συστήματα πέρα από το σημείο ανάκαμψης.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι όροι «υδατική πίεση» και «υδατική κρίση» δεν επαρκούν πλέον για να περιγράψουν τη νέα πραγματικότητα. Οι έννοιες αυτές, όπως σημειώνεται, είχαν σχεδιαστεί ως προειδοποιήσεις για ένα μέλλον που θα μπορούσε να αποφευχθεί, ωστόσο ο κόσμος έχει ήδη εισέλθει σε μια νέα φάση.

Η έννοια της «χρεοκοπίας του νερού»

Οι ερευνητές προτείνουν τον όρο «χρεοκοπία του νερού» για να περιγράψουν την κατάσταση κατά την οποία η μακροπρόθεσμη χρήση των υδάτων υπερβαίνει τη φυσική αναπλήρωση, προκαλώντας ανεπανόρθωτη βλάβη στα οικοσυστήματα. Το φαινόμενο αποτυπώνεται στη συρρίκνωση μεγάλων λιμνών και στο ότι ολοένα περισσότεροι ποταμοί δεν φτάνουν στη θάλασσα για μεγάλο μέρος του έτους.

Η εξάντληση των υπόγειων υδάτων αποτελεί επίσης ένδειξη αυτής της κρίσης. Περίπου το 70% των βασικών υδροφόρων οριζόντων που χρησιμοποιούνται για ύδρευση και άρδευση παρουσιάζουν συνεχή πτώση, ενώ οι λεγόμενες κρίσεις «ημέρας μηδέν» – όταν η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά – αποτελούν το «αστικό πρόσωπο» αυτής της νέας πραγματικότητας.

Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, καθώς από το 1970 έχει χαθεί πάνω από το 30% της παγκόσμιας μάζας των παγετώνων. Η απώλεια αυτή μειώνει το εποχικό νερό από το λιώσιμο των πάγων, στο οποίο βασίζονται εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι για τις ανάγκες τους.

Η ανάγκη για πολιτική ειλικρίνεια

«Ας είμαστε ειλικρινείς», τονίζει ο Κάβεχ Μαντάνι, διευθυντής του UNU-INWEH και συγγραφέας της έκθεσης, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες είναι πλέον ορατές σε κάθε ήπειρο, αν και δεν αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες την ίδια κατάσταση. Ο ίδιος καλεί τις κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν την πραγματικότητα και να δράσουν άμεσα.

«Αντί να αντιμετωπίζουν την έλλειψη νερού ως κάτι προσωρινό, οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι ειλικρινείς και να κηρύξουν χρεοκοπία σήμερα, αντί να καθυστερούν αυτή την απόφαση», δήλωσε και πρόσθεσε ότι: «Ας υιοθετήσουμε αυτό το πλαίσιο και ας αναγνωρίσουμε τη σκληρή πραγματικότητα πριν προκαλέσουμε περισσότερες ανεπανόρθωτες ζημιές».

Η επιστημονική τεκμηρίωση

Η έκθεση βασίζεται σε υπάρχοντα δεδομένα και στατιστικά στοιχεία και επιδιώκει να επανακαθορίσει το πώς αντιλαμβανόμαστε την παγκόσμια κρίση νερού. Στηρίζεται σε επιστημονική μελέτη που θα δημοσιευθεί σύντομα στο περιοδικό Water Resources Management, η οποία θα προτείνει επίσημο ορισμό για τη «χρεοκοπία του νερού».

«Αποτυπώνει μια σκληρή αλήθεια: η παγκόσμια κρίση νερού έχει ξεπεράσει το σημείο μη επιστροφής», ανέφερε ο Τιμ Γουέινραϊτ, διευθύνων σύμβουλος της φιλανθρωπικής οργάνωσης WaterAid.

Παράλληλα, άλλοι επιστήμονες που δεν συμμετείχαν στη μελέτη χαιρέτισαν την πρωτοβουλία, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η παγκόσμια εικόνα δεν είναι ενιαία και ότι οι γενικές διαπιστώσεις ενδέχεται να παραβλέπουν τη θετική πρόοδο που σημειώνεται σε τοπικό επίπεδο.

Με πληροφορίες από Science Alert