ΠΑΣΟΚ: «Σκληρή θεσμικότητα» μπροστά στις νάρκες

Σε ένα πεδίο τακτικής ναρκοθέτησης εξελίσσεται η πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης και ΠΑΣΟΚ, με τη Χαριλάου Τρικούπη να επιχειρεί μια δύσκολη ισορροπία. Από τη μια, η ηγεσία του Νίκου Ανδρουλάκη επιδιώκει να εδραιώσει το προφίλ της υπεύθυνης, θεσμικής αξιωματικής αντιπολίτευσης. Από την άλλη, καλείται να αποφύγει τις «παγίδες» που στήνει το Μέγαρο Μαξίμου, το οποίο μέσω προτάσεων για συναινέσεις επιχειρεί είτε να καταστήσει το ΠΑΣΟΚ «συνυπεύθυνο» είτε να το κατηγορήσει για στείρα άρνηση και αδιαλλαξία.

Η στρατηγική της Χαριλάου Τρικούπη, όπως αποτυπώνεται συστηματικά από τα στελέχη της, είναι σαφής: «όχι» στη συνδιαχείριση της κυβερνητικής φθοράς, «ναι» σε τεκμηριωμένες αλλά ανταγωνιστικές εναλλακτικές προτάσεις. Η Χαριλάου Τρικούπη αρνείται τον ρόλο του βολικού εταίρου, επιλέγοντας να δείξει ότι αποτελεί έναν αυτόνομο πόλο εξουσίας. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τακτικής καταγράφηκε πρόσφατα στο ζήτημα των αγροτών. Η κυβέρνηση, πιεσμένη από τα συσσωρευμένα προβλήματα στον πρωτογενή τομέα, πρότεινε τη σύσταση διακομματικής επιτροπής. Για το ΠΑΣΟΚ, η κίνηση αυτή ερμηνεύτηκε ως μια προσπάθεια διάχυσης των κυβερνητικών ευθυνών στην αντιπολίτευση, μια «τεχνική απόδρασης» από την πραγματικότητα της αγροτικής δυσαρέσκειας.

Η απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη ήταν αρνητική ως προς τη μορφή, αλλά ουσιαστική ως προς το περιεχόμενο.

Αντί για μια επιτροπή πολιτικών (που κατά το ΠΑΣΟΚ θα αναλώνονταν σε ατέρμονες συζητήσεις), το κόμμα κατέθεσε αντιπρόταση για τη σύσταση εθνικής επιτροπής, στην οποία όμως τον πρώτο λόγο έχουν οι φορείς, οι ειδικοί επιστήμονες και οι εκπρόσωποι του αγροτικού κόσμου και όχι τα κομματικά στελέχη. Με αυτόν τον τρόπο, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να αποδομήσει το κυβερνητικό αφήγημα περί «αδιαλλαξίας», αντιπροτείνοντας – όπως επισημαίνεται –  μια λύση τεχνοκρατική και κοινωνικά γειωμένη, αποφεύγοντας την «παγίδα» της πολιτικής συνενοχής.

Κατάσταση αναμονής και αυστηρής επιφυλακής

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται το ΠΑΣΟΚ και στα θεσμικά ζητήματα, όπως αυτό της ψήφου των αποδήμων. Παρά την πίεση της κυβέρνησης για άμεση συναίνεση στην επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους ομογενείς στις εθνικές εκλογές, η Χαριλάου Τρικούπη τηρεί στάση αναμονής και αυστηρής επιφυλακής.

Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να δώσει «λευκή επιταγή». Το ΠΑΣΟΚ «τάσσεται υπέρ της εμβάθυνσης της εκπροσώπησης και της ενίσχυσης της συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού στα κοινά, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα τεθεί σε αμφισβήτηση η αντιπροσωπευτικότητα του εκλογικού αποτελέσματος», απάντησε χαρακτηριστικά ο Κώστας Τσουκαλάς.

Η θέση του κόμματος είναι πως κάθε αλλαγή στον εκλογικό νόμο ή στο Σύνταγμα απαιτεί σοβαρή διαβούλευση και όχι αιφνιδιασμούς που εξυπηρετούν μικροπολιτικές σκοπιμότητες της ΝΔ. Στόχος της Χαριλάου Τρικούπη είναι, άλλωστε, να φανεί πως το ΠΑΣΟΚ είναι ο θεματοφύλακας των θεσμών και όχι ένα οιονεί «δεκανίκι» που θα νομιμοποιήσει βιαστικές νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Στρατηγική «θεσμικής αντεπίθεσης»

Οπως προκύπτει και από τις κοινοβουλευτικές διεργασίες και τις ανακοινώσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, το ΠΑΣΟΚ θέλει να τονίζει ότι έχει επιλέξει τον δρόμο της «σκληρής θεσμικότητας». Γνωρίζουν καλά ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να παίζει το χαρτί της «εθνικής ανάγκης» για να εκμαιεύσει συναινέσεις. Ωστόσο, η αντεπίθεση της Χαριλάου Τρικούπη βασίζεται στο δόγμα: «Συναίνεση μόνο εκεί όπου υπάρχει εθνικό όφελος και όχι εκεί όπου υπάρχει κυβερνητικό αδιέξοδο».

Με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση, το στοίχημα είναι να πείσει τους πολίτες ότι η άρνησή του στις κυβερνητικές προσκλήσεις δεν είναι προϊόν στείρου αντιπολιτευτικού μένους, αλλά απόδειξη ότι διαθέτει διαφορετικό, διακριτό και κοστολογημένο σχέδιο διακυβέρνησης.