Οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ – Το νέο δόγμα της Αθήνας

Σε δύσκολη άσκηση λεπτών ισορροπιών εξελίσσεται για την Αθήνα η σχέση της με την Ουάσιγκτον έπειτα από τους πρόσφατους κλυδωνισμούς που υπέστη το ευρωατλαντικό οικοδόμημα ως αποτέλεσμα των εκτός Διεθνούς Δικαίου διατυπώσεων του αμερικανού προέδρου όσον αφορά την περίπτωση της Γροιλανδίας, το μέλλον του ΝΑΤΟ αλλά και το Συμβούλιο Ειρήνης που ο πρόεδρος Τραμπ με την πρότασή του αποπειράται να μετατρέψει σε έναν αντι-ΟΗΕ χωρίς λογοδοσία και κανόνες.

Το ζήτημα της διαχείρισης των ευρωατλαντικών σχέσεων θα απασχολήσει τους ηγέτες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος που συνεδριάζουν από χθες στο Ζάγκρεμπ αναζητώντας τρόπο συνεννόησης με τις ΗΠΑ σε μια σειρά από καίρια ζητήματα.

Με δεδομένα τα αντανακλαστικά που επέδειξαν οι Ευρωπαίοι απέναντι στις εκπεφρασμένες προθέσεις του αμερικανού προέδρου πριν και κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός αναφορικά με το μέλλον της Γροιλανδίας και την απειλή επιβολής δασμών σε όσους καταδίκασαν τις δηλώσεις του, κατέστη πλέον σαφές πως άπαντες στην ΕΕ γνωρίζουν πως έχουν εισέλθει σε μια νέα κανονικότητα στην οποία δεν υπάρχουν περιθώρια για δισταγμούς και σιωπή.

Η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών – μελών (όπως άλλωστε και η Ελλάδα) κινούνται συντεταγμένα αποδεικνύοντας πως δεν σκοπεύουν να βάλουν νερό στο κρασί τους αλλά ούτε και να παίξουν με ζητήματα Διεθνούς Δικαίου.

Για την Αθήνα ειδικά, η εξίσωση που καλείται να λύσει διαχειριζόμενη την ευρωατλαντική πολυπλοκότητα, εμπεριέχει αφενός τον παράγοντα των αδιαπραγμάτευτων «κόκκινων γραμμών» της, που αφορούν στην καθολική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, την ειρηνική επίλυση διαφορών, τον σεβασμό στην κυριαρχία των κρατών, την καταδίκη κάθε μορφής αναθεωρητισμού, την υπεράσπιση του αμυνόμενου και την απόλυτη προσήλωση στους κανόνες της διεθνούς πολυμέρειας.

Και, αφετέρου, το γεγονός πως η Ελλάδα έχει μια εξαιρετικά καλή, στρατηγική εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ που – όπως έχει δηλώσει ο έλληνας Πρωθυπουργός – «υπερβαίνει τον εκάστοτε πρόεδρο» και την οποία η ελληνική πλευρά επιθυμεί να καλλιεργήσει έτι περαιτέρω.

Προσαρμογή και αξιακός ρεαλισμός

Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα θα κληθεί προσεχώς να διατηρήσει τη διμερή σχέση με την Ουάσιγκτον χωρίς απώλειες, επιδεικνύοντας προσοχή σε κάθε της κίνηση, συνέπεια στις αξίες της αλλά και τον αναγκαίο – σύμφωνα με τον Γιώργο Γεραπετρίτη – «αξιακό ρεαλισμό». Αντιλαμβανόμενη ότι η πραγματικότητα στο διεθνές περιβάλλον αλλάζει, η ελληνική πλευρά είναι έτοιμη να κάνει τις αναγκαίες προσαρμογές αποφεύγοντας, ωστόσο, να προβεί σε οποιαδήποτε έκπτωση στις αρχές που συνθέτουν την εξωτερική της πολιτική.

Σύμφωνα με το νέο δόγμα της Αθήνας, όπως εν μέρει διατυπώθηκε από τον έλληνα ΥΠΕΞ, ναι μεν θα επιδεικνύεται στο εξής ο αναγκαίος ρεαλισμός απέναντι στις σύνθετες καταστάσεις που διαμορφώνονται, εντούτοις, αυτός δεν θα πρέπει να εκτείνεται έως του σημείου της παραίτησης από τις αξίες που έφεραν την Ελλάδα στο σημερινό σημείο. «Για την Ελλάδα υπάρχει ένας και μόνο δρόμος, ο δρόμος της καθολικότητας του Διεθνούς Δικαίου», ξεκαθάρισε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας υπογραμμίζοντας τον διαφαινόμενο κίνδυνο: «Ενα προηγούμενο το οποίο θα υποτάσσει στη δύναμη του ισχυρού τον ευάλωτο» να οδηγήσει εντέλει «σε ασύμμετρες καταστάσεις που θα πλήξουν τη διεθνή ακεραιότητα».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, με το πέρας της πολύωρης συνάντησης που είχε την Τετάρτη στη Νέα Υόρκη με τον Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε πως «ο ΟΗΕ ήταν διαχρονικά το προπύργιο για τα μεσαία και μικρά κράτη και θα πρέπει να παραμείνει ως τέτοιο». Ενδεικτική, δε, του νέου αυτού δόγματος στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, είναι και η αποφυγή κάθε περιθωρίου έξωθεν αμερικανικής παρέμβασης όσον αφορά ζητήματα που άπτονται του ελληνοτουρκικού διαλόγου, με την Αθήνα και την Αγκυρα να συμφωνούν επ’ αυτού, παρά το ότι η τουρκική πλευρά σε άλλα πεδία επιλέγει να συνεργάζεται εξωθεσμικά με τον πρόεδρο Τραμπ. Το σήμα αυτό αναμένεται με τον τρόπο του εκπέμψει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και κατά την, υπό σχεδιασμό, επίσκεψή του στην Τουρκία και τη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Εχοντας επεξεργαστεί όλα τα νέα δεδομένα και ευρισκόμενη σε άμεση συνεργασία τόσο με την ευρωπαϊκή οικογένεια όσο και με το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών του οποίου αποτελεί μη μόνιμο μέλος έως το τέλος του 2026, η Αθήνα έχει ήδη αναπροσαρμόσει τους στόχους της για το προσεχές διάστημα και σε αυτούς, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, δεν περιλαμβάνεται πρόθεση ή σχεδιασμός για συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο.

Στο Νταβός, όπου τελικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης εν μέσω σφοδρής κακοκαιρίας δεν κατέστη δυνατό να ταξιδέψει, ένα τέτοιο ενδεχόμενο συνάντησης των δύο ηγετών απεφεύχθη ντε φάκτο, παρότι ο έλληνας Πρωθυπουργός σε δηλώσεις του από τις Βρυξέλλες εκείνα τα κρίσιμα 24ωρα δήλωσε, μεταξύ άλλων, ένθερμος υποστηρικτής της διατλαντικής εταιρικής σχέσης, πιστώνοντας στον Τραμπ τόσο την ανακωχή στη Γάζα χάρη στην εμπλοκή του, τους δικαιολογημένους προβληματισμούς σε σχέση με την ασφάλεια στον Αρκτικό Κύκλο (που όμως μπορούν να λυθούν με τον διάλογο και όχι με τη χρήση βίας) ενώ, παράλληλα, χαιρέτισε τις δηλώσεις του αμερικανού προέδρου μέσω των οποίων, εν τέλει, αποκλιμακώθηκε η ευρωατλαντική ένταση με επίδικο την επιβολή νέων δασμών.

Τηλεφωνική επικοινωνία

Γεραπετρίτη – Ρούμπιο

Εντός της νέας πραγματικότητας, βασική στόχευση της ελληνικής διπλωματίας όσον αφορά την ελληνοαμερικανική σχέση, αποτελεί η διατήρηση λειτουργικών διαύλων με προοπτική την πραγματοποίηση του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ για την ανανέωση της αμυντικής συνεργασίας που ο Πρωθυπουργός έχει δεσμευθεί πως θα ανανεωθεί εντός του 2026.

Στο πλαίσιο αυτό ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε χθες τηλεφωνική επικοινωνία με τον αμερικανό ομόλογό του, καθώς ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα. Από την ελληνική πλευρά, ωστόσο, δεν καταγράφεται καμία κινητικότητα για επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στον Λευκό Οίκο στις αρχές Απριλίου, με την αφορμή του εορτασμού της 25ης Μαρτίου.