رمضان و مسئولیت‌های خانه؛ چرا بیشتر کارها بر دوش زنان است؟

یک خانم از کابل که می‌گوید ماه رمضان اگرچه ماه عبادت است، اما او بیشتر وقتش را صرف کارهای خانه می‌کند.

او که نخواست نامش در گزارش گرفته شود در صحبت با رادیو آزادی گفت که زنان مجبور اند یک تا دو ساعت زودتر از دیگر اعضای خانواده بیدار شوند تا سحری آماده کنند و در جریان روز، با وجود داشتن روزه، ساعت‌ها را صرف رسیده‌گی به فرزندان، انجام دیگر کارهای خانه و آماده کردن افطار می‌کنند:

"ما خانم‌ها خود این را پذیرفته‌ایم که این وظیفه‌ی ما است که خانه را پاک کنیم، دیکور و دیزاین کنیم، غذا بپزیم و سفره را آماده کنیم. همین باعث شده که مردان خانواده آسوده‌خاطر از بیرون بیایند یا اگر در خانه هم باشند، در کارها سهم نگیرند. تمام پخت‌وپز، مشکل اولادداری و مسئولیت‌های خانه بر دوش ما زنان است."

خانم دیگری از کندهار که او نیز نخواست نامش در گزارش گرفته شود، می‌گوید که تمام روز زنان به کارهای خانه سپری می‌شود و علاوه بر خسته‌گی جسمی، آنان از برخوردهای تند مردان خانواده نیز رنج می‌برند:

"عموماً مردها که از بیرون می‌آیند، بیشتر اوقات با بدخلقی و با لهجه‌ی آمرانه می‌گویند که چرا دسترخوان آماده نیست. باید به این هم فکر شود که زن هم تمام روز که در خانه است، بی‌کار ننشسته؛ یا در مصروفیت‌های خانه است یا با کارهای کودکان می‌باشد. باید کوشش شود که با خانم‌ها کمک شود؛ این کار باعث می‌شود محبت و شفقت بیشتر شود، میزان جنجال پایین بیاید و جنگ‌های لفظی که بالای اطفال تأثیر بد می‌کند، کمتر گردد."

به‌گفته‌ی این زنان، در بیشتر خانواده‌ها، مردان خانواده در کارهای خانه با آنان همکاری نمی‌کنند.

اما این وضعیت در همه‌ی خانواده‌ها یک‌سان نیست.

گیتا، باشنده‌ی کابل می‌گوید که برادرانش در ماه رمضان در کارهای خانه با او و مادرش همکاری می‌کنند و همین موضوع باعث شده فشار کار بالایش کمتر شود:

"دو برادر دارم که در کارهای خانه با ما همکاری همه‌جانبه می‌کنند. همیشه با من و مادرجانم در قسمت آماده کردن غذا همکاری می‌کنند، هموار کردن دسترخوان، انتقال ظروف از آشپزخانه به اتاق نشیمن، در شستن ظرف‌ها، آماده کردن سلاد و دم کردن و ریختن چای نیز با ما همکاری دارند."

در همین حال، جلیل احمد، باشنده‌ی کابل می‌گوید که کمک کردن به زنان خانواده را یک مسئولیت خانواده‌گی می‌داند و باور دارد که رمضان باید ماه همکاری و مهربانی در خانه باشد:

"من خودم آشپزی را هم بلد هستم و در دیگر کارهای خانه نیز سهم می‌گیرم. این را به خود یک افتخار می‌بینم که با خواهر، مادر و همسرم همکاری کنم، به‌خصوص در این ماه مبارک رمضان. مردها به‌جای این‌که این کار را ننگ بدانند، باید آن را یک افتخار بزرگ بدانند."

از سوی دیگر، علمای دین می‌گویند که در آموزه‌های اسلامی، همکاری مردان با همسران‌شان در کارهای خانه، رفتاری پسندیده و اخلاقی است.

فضل‌الهادی وزین، استاد پوهنتون و عضو اتحاد جهانی علمای اسلام، در صحبت با رادیو آزادی گفت که مردان باید به خسته‌گی و تلاش زنان در ماه رمضان توجه جدی داشته باشند:

"مرد از نظر شریعت اسلامی مکلف است که در کارهای خانه سهم بگیرد، در آشپزی، صفایی و هر کاری‌که انجام داده می‌تواند. پیغمبر «صلی‌الله‌علیه‌وسلم» خودشان در امور منزل سهم می‌گرفتند، کار می‌کردند، شیر می‌دوشیدند، لباس‌ها را پینه می‌کردند و کارهای دیگری از این قبیل انجام می‌دادند. در ماه رمضان، خانم‌ها باید وقت پیدا کنند که قرآن بخوانند، به تراویح بروند، نماز بخوانند، تهجد بخوانند و عبادت کنند. کار خانه نباید به حدی باشد که زن دیگر از آشپزخانه بیرون نشود."

در بسیاری از خانواده‌های افغان، کارهای خانه و مراقبت از فرزندان هنوز هم به‌گونه‌ی سنتی، مسئولیت زنان دانسته می‌شود.

این وضعیت در ماه رمضان، به دلیل آماده‌سازی سحری و افطار و افزایش کارهای خانه، بیشتر می‌شود.

کارشناسان مسائل اجتماعی نیز تأکید می‌کنند که تقسیم مسئولیت‌ها میان زن و شوهر و همکاری مردان در کارهای خانه، نه‌تنها باعث کاهش فشار بر زنان می‌شود، بلکه می‌تواند فضای همدلی، آرامش و تفاهم را در خانواده‌ها تقویت کند.