Ένας δείκτης
Διάβαζα χθες το τελευταίο άρθρο του πολύ έγκυρου και πολύ έμπειρου Μάρτιν Γουλφ στους Financial Times. Ο τίτλος του ήταν «Ο πόλεμος του MAGA στην ευρωπαϊκή δημοκρατία». Στη νέα στρατηγική εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιοποιήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, υπενθυμίζει ο βρετανός αρθρογράφος, εξαπολύεται μια επίθεση εναντίον της Ευρώπης επειδή υποτίθεται ότι υπονομεύει τις πολιτικές ελευθερίες και λογοκρίνει την ελεύθερη έκφραση. Ομως ο ευρωπαίος ηγέτης τον οποίο θαυμάζει περισσότερο το MAGA και στηρίζει με όλους τους τρόπους, ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν, ηγείται μιας χώρας της οποίας ο δείκτης «συνολικής φιλελεύθερης δημοκρατίας» μειώθηκε από 0,77 (με άριστα το 1) το 2009 σε 0,32 το 2024. Με βάση τον ίδιο δείκτη, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία προστατεύουν την ελευθερία του λόγου και την πλουραλιστική πληροφόρηση καλύτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι συγκρίσεις που κάνει ο Γουλφ στηρίζονται στην ευρέως αποδεκτή βάση δεδομένων «Varieties of Democracy» (V-Dem), την οποία διαχειρίζεται το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ. Και εδώ, πράγματι, φαίνεται ότι όλα τα πολιτικά και νομικά δικαιώματα των ούγγρων πολιτών σημειώνουν δραματική πτώση. Υπάρχουν βέβαια και χειρότερα: ο δείκτης της Ρωσίας είναι 0,06, της Σαουδικής Αραβίας 0,05, της Κίνας 0,04.
Ορκίζομαι, δεν το ‘θελα, αλλά το χέρι μου πήγε μόνο του στην Ελλάδα. Ηθελα απλώς να επιβεβαιώσω ότι η χώρα μας βρίσκεται κάπου στη μέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη και, φυσικά, ότι η κατάσταση τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί. Εκπληκτος, λοιπόν, είδα τον δείκτη να ακολουθεί περίπου μια ευθεία γραμμή από το 2000 ως το 2019 (για την ακρίβεια μειώθηκε αυτή την περίοδο από 0,80 σε 0,76), για να σημειώσει στη συνέχεια μια δραματική πτώση και να φτάσει το 2024, στην τελευταία μέτρηση, το 0,58. Η χώρα μας είναι 49η μεταξύ 179 χωρών, με όλες τις χώρες της δυτικής Ευρώπης να την αφήνουν πολύ πίσω τους. Είναι αλήθεια, πάντως, ότι είμαστε ελαφρώς καλύτεροι από την Γκάνα, την Κολομβία και το Ανατολικό Τιμόρ.
Ενα από τα δύο συμβαίνει. ΄Η η κατάταξη αυτή είναι εντελώς αναξιόπιστη, όπως ας πούμε εκείνες οι βδελυρές αξιολογήσεις των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (αλλά τότε γιατί την επικαλούνται οι Financial Times ή κάτι τρέχει. H αντιπολίτευση είναι βέβαια υπερβολική όταν ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα έχει «ορμπανοποιηθεί», η Ουγγαρία βρίσκεται 46 θέσεις κάτω από εμάς. Ομως, δεν μπορεί, τα τελευταία χρόνια κάτι τρέχει, και δεν έχει σχέση με τις εμμονές της Αριστεράς.
Το ερώτημα, άλλωστε, δεν είναι ποιο κόμμα στην Ελλάδα είναι πιο φιλελεύθερο. Το ερώτημα, όπως καταλήγει ο Γουλφ, είναι αν η Ευρώπη θα μπορέσει να υπερασπιστεί τις ατομικές ελευθερίες, το κράτος δικαίου, τις ελεύθερες εκλογές, την ισονομία, την ίδια τη δημοκρατία δηλαδή που το MAGA θέλει να καταργήσει.