Μασκ και Ντούροφ στο στόχαστρο της Ευρώπης: Στο επίκεντρο η προστασία των παιδιών και η ελευθερία στο διαδίκτυο

Οι έντονες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε Ευρώπη και τεχνολογικούς γίγαντες συνεχίζονται και φέρνουν στο φως νέες συγκρούσεις για το μέλλον των κοινωνικών δικτύων και την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Τις τελευταίες μέρες, η Ισπανία βρέθηκε στο επίκεντρο, με τον ιδρυτή του Telegram, Παβέλ Ντούροφ, και τον Ίλον Μασκ να εξαπολύουν δημόσιες επιθέσεις κατά της κυβέρνησης Σάντσεθ, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες απαντούν με στρατηγική «ψηφιακής διπλωματίας».

Συγκεκριμένα, η Ισπανία κατηγορεί τον Παβέλ Ντουρόφ, τον δημιουργό του Telegram, ότι «διαδίδει ψέματα» και προσπαθεί να υπονομεύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς. Ο λόγος; Ο Ντουρόφ χρησιμοποίησε την εφαρμογή του για να επιτεθεί στα κυβερνητικά σχέδια που προβλέπουν απαγόρευση χρήσης των social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών και για να θέσουν τις τεχνολογικές εταιρείες υπόλογες για μισαλλόδοξο ή βλαβερό περιεχόμενο.

Η ασυνήθιστη δημόσια παρέμβαση του Ντουρόφ, που ήρθε μια ημέρα μετά τη δήλωση του Ίλον Μασκ, ο οποίος χαρακτήρισε τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ «αληθινό απολυταρχικό φασίστα» σχετικά με τα προτεινόμενα μέτρα, αποκαλύπτει τις ταχέως κλιμακούμενες εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των ισχυρών ηγετών της παγκόσμιας τεχνολογίας.

Διαβάστε ακόμα: Πορτογαλία: καμπανάκι ΟΟΣΑ για τη στέγαση – Η Δύση «στεγνώνει» το Telegram

Η αντεπίθεση του Ντούροφ

Σε μήνυμα που εστάλη σε όλους τους χρήστες του Telegram στην Ισπανία, ο Ρώσος επιχειρηματίας κατηγόρησε την κυβέρνηση Σάντσεθ ότι προωθεί «επικίνδυνες νέες ρυθμίσεις που απειλούν τις ελευθερίες σας στο διαδίκτυο», προειδοποιώντας ότι η χώρα θα μπορούσε να μετατραπεί «σε κράτος παρακολούθησης υπό το πρόσχημα της “προστασίας”».

Ο Ντουρόφ υποστήριξε ότι η υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας που περιλαμβάνεται στη νομοθετική πρόταση θα δημιουργούσε προηγούμενο για την παρακολούθηση της ταυτότητας κάθε χρήστη, υπονομεύοντας την ανωνυμία και ανοίγοντας τον δρόμο για μαζική συλλογή δεδομένων. Παράλληλα, τόνισε ότι η ευθύνη των τεχνολογικών στελεχών για παράνομο, μισαλλόδοξο ή επιβλαβές περιεχόμενο θα ενθάρρυνε την υπερβολική λογοκρισία, καθώς οι πλατφόρμες θα ένιωθαν την ανάγκη να διαγράφουν οτιδήποτε έστω και ελαφρώς αμφιλεγόμενο για να αποφύγουν ρίσκα, καταπνίγοντας την πολιτική αντίθεση, τη δημοσιογραφία και τις καθημερινές γνώμες των χρηστών.

Η αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης

Κυβερνητικές πηγές απάντησαν ότι το άνευ προηγουμένου μήνυμα του Ντούροφ αποσκοπούσε στη διάβρωση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και ανέδειξε την ανάγκη ρύθμισης των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και κοινωνικής δικτύωσης. «Ο ιδρυτής του Telegram χρησιμοποίησε τον απόλυτο έλεγχο που έχει στην εφαρμογή για να διαδώσει ψευδείς πληροφορίες και αβάσιμες επιθέσεις κατά της κυβέρνησης», ανέφεραν, προσθέτοντας πως «οι Ισπανοί δεν μπορούν να ζουν σε έναν κόσμο όπου ξένοι τεχνολογικοί ολιγάρχες μπορούν να πλημμυρίζουν τα τηλέφωνά μας με προπαγάνδα κατά βούληση».

Οι δικαστικές εκκρεμότητες και οι διεθνείς αντιδράσεις

Ο Ντούροφ είχε συλληφθεί στο Παρίσι τον Αύγουστο του 2024 στο πλαίσιο έρευνας για απάτη, διακίνηση ναρκωτικών, οργανωμένο έγκλημα, προώθηση τρομοκρατίας και διαδικτυακό εκφοβισμό. Κατηγορήθηκε ότι δεν έλαβε μέτρα για τον περιορισμό της εγκληματικής χρήσης του Telegram και του ασκήθηκαν 12 κατηγορίες, τις οποίες αρνείται, χαρακτηρίζοντας τη δίωξή του «νομικά και λογικά παράλογη».

Η ανακοίνωση της ισπανικής κυβέρνησης που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη ανέφερε ότι ο Durov «σχεδίασε σκόπιμα μια ελάχιστη αρχιτεκτονική διαχείρισης περιεχομένου, που μετέτρεψε το Telegram σε χώρο όπου επαναλαμβάνονται τεκμηριωμένες εγκληματικές δραστηριότητες, όπως όπως εμπορία παιδιών και ναρκωτικών», με υποθέσεις που ερευνώνται στην Ισπανία, τη Γαλλία και τη Νότια Κορέα.

Ο ρόλος του Μασκ και η ευρωπαϊκή απάντηση

Την ίδια στιγμή, οι γαλλικές αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στα γραφεία της πλατφόρμας X στο Παρίσι, στο πλαίσιο έρευνας για κυβερνοέγκλημα, ενώ κάλεσαν τον Ίλον Μασκ και πρώην στελέχη της εταιρείας για κατάθεση. Η εταιρεία απάντησε ότι «οι κατηγορίες είναι αβάσιμες» και πως η έρευνα «παραβιάζει τη γαλλική νομοθεσία και θέτει σε κίνδυνο την ελευθερία του λόγου».

Η αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων έχει οδηγήσει κυβερνήσεις όπως της Ισπανίας, της Βρετανίας, της Ελλάδας και της Γαλλίας να εξετάζουν αυστηρότερη νομοθεσία. Η Αυστραλία έγινε πρόσφατα η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη χρήση τέτοιων πλατφορμών από παιδιά κάτω των 16 ετών.

Η «ψηφιακή διπλωματία» στην Ευρώπη

Το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών δημιούργησε τον λογαριασμό @FrenchResponse στα τέλη του προηγούμενου έτους, αντανακλώντας την πεποίθησή του ότι, σε ένα εχθρικό διαδικτυακό περιβάλλον πληροφόρησης, είναι πρόθυμο και ικανό να χρησιμοποιήσει τα ίδια εργαλεία και τη γλώσσα των δισεκατομμυριούχων εναντίον τους.

«Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο είναι “αμφιλεγόμενη” μόνο για όσους κερδίζουν από το να μην την εφαρμόζουν. Όλοι οι υπόλοιποι συμφωνούν», απάντησε ο @FrenchResponse στο X στο επιχείρημα του Ντούροφ ότι η Ευρώπη «οπλοποιεί την προστασία των παιδιών για να νομιμοποιήσει τη λογοκρισία και την μαζική παρακολούθηση».

Ο λογαριασμός @FrenchResponse έκανε για πρώτη φορά αίσθηση στις 11 Ιανουαρίου, απαντώντας σε ανάρτηση του Musk που ρωτούσε «Γιατί η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου είναι τόσο φασιστική;», συνοδευόμενη από φωτογραφία του ιδιοκτήτη του X να κάνει χειρονομία που έμοιαζε με ναζιστικό χαιρετισμό κατά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, επαίνεσε την στρατηγική του λογαριασμού τον προηγούμενο μήνα, λέγοντας: «Η μόνη σωστή στάση, στον πόλεμο πληροφόρησης που έχει ξεκινήσει, είναι να σηκώσουμε τη φωνή μας και να δυναμώσουμε τον ήχο».

Ο Πέδρο Σάντσεθ, από την πλευρά του, απάντησε ειρωνικά στις επιθέσεις των Μασκ και Ντούροφ, γράφοντας: «Αφήστε τους τεχνο-ολιγάρχες να γαβγίζουν, αυτό σημαίνει ότι είμαστε στον σωστό δρόμο».

Αναζήτηση ψηφιακής ανεξαρτησίας

Η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από αμερικανικές τεχνολογικές λύσεις. Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι έως το 2027, 2,5 εκατομμύρια δημόσιοι υπάλληλοι θα σταματήσουν να χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως Zoom και Teams, αντικαθιστώντας τες με την εγχώρια πλατφόρμα Visio.

Ο υπουργός Δημόσιας Διοίκησης, Νταβίντ Αμιέλ, τόνισε ότι στόχος είναι «να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η εμπιστευτικότητα των δημόσιων επικοινωνιών, βασιζόμενοι σε ένα ισχυρό και κυρίαρχο εργαλείο». Παρόμοια πρωτοβουλία έχει ξεκινήσει και η Δανία, με τη χρήση λογισμικού ανοιχτού κώδικα, όπως δήλωσε η υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Καρολάιν Στέιτζ Όλσεν: «Δεν πρέπει ποτέ να εξαρτόμαστε τόσο πολύ από λίγους ώστε να μην μπορούμε να ενεργούμε ελεύθερα».

Με πληροφορίες από The Guardian, Associated Press