ΗΠΑ – Ιράν: Με το δάχτυλο στη σκανδάλη και το βλέμμα στη διαπραγμάτευση
«Πολύ καλές» χαρακτήρισε τις έμμεσες συνομιλίες που διεξήχθησαν την Παρασκευή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ομάν ο Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας πως οι επαφές «θα συνεχιστούν στις αρχές» αυτής της εβδομάδας.
Για μία «πολύ θετική ατμόσφαιρα» στο Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν, έκανε λόγο από την πλευρά του ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, σημειώνοντας πως και η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον πιστεύουν ότι ένας νέος γύρος επαφών πρέπει να πραγματοποιηθεί «σύντομα».
Οι συνομιλίες στο Ομάν θα μπορούσαν πράγματι να χαρακτηριστούν επιτυχημένες, με την έννοια ότι δεν κατέληξαν ούτε σε σκληρές αντιπαραθέσεις ούτε σε αεροπορικές επιθέσεις. Οι δύο πλευρές διατηρούν ωστόσο ακέραιη την πίεση η μία στην άλλη. Ο Τραμπ θύμισε ξανά τη «μεγάλη αρμάδα» που «κατευθύνεται στην περιοχή» και υπέγραψε διάταγμα που περιλαμβάνει απειλή επιβολής δασμών 25% σε βάρος χωρών που έχουν εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν. «Η στρατιωτική τους ανάπτυξη στην περιοχή δεν μας τρομάζει» του απάντησε χθες ο Αραγτσί, διακηρύσσοντας πως το Ιράν δεν θα απαρνηθεί τον εμπλουτισμό ουρανίου «ακόμα και αν μας επιβληθεί πόλεμος». Σε αυτό το φόντο αναμένεται να συναντηθεί την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον Ντόναλντ Τραμπ ο ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, θιασώτης, παραδοσιακά, της σκληρότερης δυνατής στάσης έναντι του Ιράν.
Θα είναι η έβδομη συνάντηση ανάμεσα στον Τραμπ και τον Νετανιάχου τον τελευταίο χρόνο, από τότε που επανήλθε ο πρώτος στον Λευκό Οίκο. Λέγεται πως είχε προγραμματιστεί για αργότερα, και πιο συγκεκριμένα για τις 18 Φεβρουαρίου, όμως επισπεύστηκε λόγω της νέας διπλωματικής προσπάθειας να βρεθεί μια συμφωνία με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. «Ο Πρωθυπουργός εκτιμά ότι οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις πρέπει να περιλαμβάνουν περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους και διακοπή της υποστήριξης στον ιρανικό άξονα» ανέφερε σε ανακοίνωσή του το γραφείο του Νετανιάχου.
Αυτές είναι, επισήμως, και οι αμερικανικές αξιώσεις: να παραδώσει το Ιράν όλο το εμπλουτισμένο ουράνιό του, ειδικά τα περίπου 440 κιλά που έχει εμπλουτίσει σχεδόν σε βαθμό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για βόμβα – εν προκειμένω, δέκα βόμβες –, να περιορίσει το βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων του ώστε να μην μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ, και να τερματίσει την υποστήριξη σε περιφερειακές παραστρατιωτικές ομάδες όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Από την πλευρά της, ωστόσο, η Τεχεράνη δέχεται να συζητήσει μόνο για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Και αρνείται να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου – σύμφωνα με περιφερειακό διπλωμάτη, είναι απλώς πρόθυμη να συζητήσει το «επίπεδο και την καθαρότητα» του εμπλουτισμού, καθώς και άλλες ρυθμίσεις, υπό τον όρο ότι θα της επιτραπεί να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός της και ότι θα χαλαρώσουν οι κυρώσεις σε βάρος της, παράλληλα με την αποκλιμάκωση των στρατιωτικών εντάσεων.
Μπορεί ένας τόσο στενός διπλωματικός δρόμος να οδηγήσει σε συμφωνία; Οπως σημειώνουν οι «New York Times», όπως και στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας κοντά στο Ιράν έχει στόχο να εντείνει την πίεση στη χώρα ώστε να κάνει παραχωρήσεις.
Παράλληλα, δίνει χρόνο στις ΗΠΑ να προετοιμαστούν για την περίπτωση που ξεσπάσει περιφερειακός πόλεμος. Υπάρχει λοιπόν περιθώριο για διαπραγματεύσεις. Το πόσο θα διαρκέσει δεν είναι σαφές. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αρχική ρητορική του Τραμπ υπέρ των Ιρανών που βγήκαν στους δρόμους να διαδηλώσουν κατά του καθεστώτος και τελικά σκοτώθηκαν κατά χιλιάδες τον έχει δεσμεύσει προσωπικά, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες ανάληψης νέας στρατιωτικής δράσης, μετά τον καλοκαιρινό «πόλεμο των 12 ημερών», περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν.
Υπάρχουν, ωστόσο, αμφιβολίες για το τι θα μπορούσε να επιτύχει μια στρατιωτική επέμβαση. Αρκετοί παρατηρητές θεωρούν πιθανότερο να προκύψει μια πιο σκληροπυρηνική στρατιωτική κυβέρνηση υπό το ισλαμικό καθεστώς, η οποία θα μπορούσε να κινηθεί ταχύτερα προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ως αποτρεπτικό μέσο απέναντι σε μελλοντικές επιθέσεις.