Τριπλή πλανητική κρίση: Καταπίνουμε 250 γρ. πλαστικό το χρόνο χωρίς να το ξέρουμε – Η περίπτωση της Ελλάδας

Όλοι οι άνθρωποι είμαστε εκτεθειμένοι στην πλαστική ρύπανση (!). Μάλιστα, εκτιμάται πως κάθε ένας από εμάς, καταπίνει χωρίς να το γνωρίζει, κατά μέσο όρο, 5 γραμμάρια μικροαστικών την εβδομάδα (ή αλλιώς ¼ του κιλού ετησίως).

Σύμφωνα με τον διευθυντή του ελληνικού γραφείου της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace Νίκος Χαραλαμπίδης, από το 2000 ως το 2019, η παγκόσμια παραγωγή πλαστικού διπλασιάστηκε και μάλιστα, έφτασε τους 460 εκατομμύρια τόνους κάθε χρόνο (!)».

‘Όπως επισημαίνει, αν η κατάσταση παραμείνει ως έχει, η παραγωγή πλαστικού αναμένεται σχεδόν να τριπλασιαστεί έως το 2050 και να καταναλώσει το 13% (ή και περισσότερο) από τον εναπομείναντα προϋπολογισμό άνθρακα που έχει η Γη, ώστε να διατηρηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τον 1,5°C.

Πόλεις …βυθισμένες στα πλαστικά

Κατά τους ειδικούς, αυτή η ανεξέλεγκτη παραγωγή πλαστικού όχι μόνο βυθίζει τις πόλεις και τη φύση μας στα πλαστικά, αλλά συμβάλλει και στην επιδείνωση της τριπλής πλανητικής κρίσης: της κλιματικής αλλαγής, της ρύπανσης και της απώλειας της βιοποικιλότητας. Επιπλέον, απειλεί την ανθρώπινη υγεία σε μεγάλο βαθμό, σε όλο τον κύκλο ζωής του, και επιδεινώνει τις φυλετικές και οικονομικές ανισότητες σε όλον τον κόσμο.

Χώρες χωματερές για το κέρδος

Εδώ, είναι μια παράμετρος, που ενδεχομένως πολλοί να μην γνωρίζουν. «Μόλις η Κίνα έπαψε να δέχεται τα απορρίμματα των λεγόμενων αναπτυγμένων χωρών, μετατράπηκαν αυτομάτως σε χωματερές χώρες της ΝΑ Ασίας και της Αφρικής (!)», τονίζει ο Νίκος Χαραλαμπίδης.

Και συνεχίζει: « Φαίνεται πως η βιομηχανία των πλαστικών έχει πείσει …«απελπισμένες» (σ.σ.: η λέξη σε εισαγωγικά γιατί τα λεφτά είναι πολλά…) κυβερνήσεις πως η τελική απόθεση απορριμμάτων θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας αδιαφορώντας και αγνοώντας (σκοπίμως) τις επιπτώσεις σε περιθωριοποιημένες-κυρίως- κοινότητες που βιώνουν υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικής αδικίας (βλέπε Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Ηνωμένων Εθνών).

Μακριά από εμάς το πρόβλημα

Εδώ ισχύει, κατά τη γνώμη μου, το «μακριά από εμάς το πρόβλημα κι ας πάει στην …αυλή του γείτονα».

Στο μεταξύ, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, που κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί, περισσότεροι από 1 δις. τόνοι πλαστικών απορρίφθηκαν σε χώρες όπως η Σενεγάλη και η Κένυα, τον πρώτο μόλις χρόνο μετά την παύση της συμφωνίας με την Κίνα ( τον Ιανουάριο του 2018).

Απαραίτητη η μείωση της παραγωγής πλαστικού

Όπως εξηγούν, από την περιβαλλοντική οργάνωση, αν αναλύσουμε την κρίση της πλαστικής ρύπανσης μόνο από την πλευρά του κλίματος, τα καλύτερα δυνατά μοντέλα (Eunomia και Pacific Environment) μας δείχνουν ότι η μείωση της παραγωγής πλαστικού κατά 75% ως το 2050 είναι απαραίτητη ώστε να συγκρατήσουμε την παγκόσμια υπερθέρμανση στον 1,5°C και να αποφύγουμε τις πιο ολέθριες επιπτώσεις ενός πλανήτη που “ζεσταίνεται” ταχύτατα.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF, η Ελλάδα παράγει περίπου 700.000 τόνους πλαστικών απορριμμάτων ετησίως ή 68 κιλά πλαστικών κατά κεφαλήν.

Επίσης, η εισροή τουριστών στις παραθαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας αυξάνει την παραγωγή απορριμμάτων έως και 26% κατά την περίοδο αιχμής, ενώ μόλις το 8% των πλαστικών απορριμμάτων ανακυκλώνεται…

Εκτιμάται, με βάση τα στοιχεία της έρευνα, πως κάθε χρόνο διαρρέουν στο περιβάλλον σχεδόν 40.000 τόνοι πλαστικών απορριμμάτων. Από αυτά , 11.500 τόνοι καταλήγουν στη Μεσόγειο, και σχεδόν το 70% αυτών των πλαστικών απορριμμάτων ρυπαίνει κάθε χρόνο τις ελληνικές ακτές.

Οι επιπτώσεις –και- στην οικονομία

Η ελληνική οικονομία υπολογίζεται πως χάνει περίπου 26 εκατομμύρια ετησίως εξαιτίας της πλαστικής ρύπανσης, καθώς αυτή επηρεάζει την τουριστική, τη ναυτιλιακή αλλά και την αλιευτική οικονομία.

344 είδη έχουν βρεθεί παγιδευμένα σε πλαστικά

Και δεν είναι μόνο οι άνθρωποι που επηρεάζονται από την πλαστική ρύπανση: με βάση την έρευνα, παγκοσμίως 344 είδη έχουν βρεθεί παγιδευμένα σε πλαστικά. Μάλιστα, στην ευρύτερη περιοχή μας, στη Μεσόγειο, 134 είδη πέφτουν θύματα της κατάποσης πλαστικών.

Σήμερα, το 90% των θαλασσοπουλιών έχουν κάποιο μικρό κομμάτι πλαστικών στο στομάχι τους (το 1960 το ποσοστό αυτό ήταν 5%), ενώ μέχρι το 2050, αυτό το ποσοστό, αν δεν αλλάξει κάτι, μπορεί να αγγίξει το 99% (!).

Κατά τους ειδικούς της περιβαλλοντικής οργάνωσης, το 18% των τόνων και των ξιφιών έχουν πλαστικά σκουπίδια στο στομάχι τους (κυρίως σελοφάν και ΡΕΤ,) όπως και το 17% του είδους γαλέου Galeus melastomus στα νησιά των Βαλεαρίδων.

Υπάρχει και συνέχεια: πλαστικές ίνες και μικροπλαστικά έχουν βρεθεί μέσα σε μύδια και στρείδια, ενώ πακέτα με τσιπς και τσιγάρα έχουν βρεθεί στα στομάχια μεγάλων πελαγικών ψαριών…

Αντί για ψάρια πλαστικά…

Σύμφωνα με τους επιστήμονες της περιβαλλοντικής οργάνωσης, αν δεν αλλάξουν άμεσα τα πράγματα, έως το 2050 θα υπάρχουν περισσότερα πλαστικά στη θάλασσα απ’ ό,τι ψάρια (!). Ειδικότερα, κάθε χρόνο διαρρέουν στους ωκεανούς οκτώ εκατομμύρια τόνοι πλαστικών.

Παραμένει στο περιβάλλον για δεκάδες ή εκατοντάδες χρόνια

Όπως επισημαίνουν από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF, το πλαστικό είναι ένα υλικό με ιδιαίτερα προβληματικές ιδιότητες. Είναι ελαφρύ κι άρα παρασύρεται εύκολα. Είναι ανθεκτικό κι άρα δεν αποσυντίθεται στο φυσικό περιβάλλον παραμένοντας εκεί για δεκάδες ή εκατοντάδες χρόνια…

Και γιατί είναι τόσο μεγάλο πρόβλημα; Επειδή, όπως λένε, από την περιβαλλοντική οργάνωση, πέρα του ότι το πλαστικό είναι ένα υλικό με προβληματικές ιδιότητες, είναι επίσης ένα υλικό για το οποίο δεν έχουν δοθεί λύσεις για την αποτελεσματική διαχείρισή του…

Τα πλαστικά είναι κυριολεκτικά παντού: στο έδαφος, τα ποτάμια, τις θάλασσες και κατ’ επέκταση στην τροφική αλυσίδα, με τον καθένα μας, όπως προαναφέρθηκε, καταναλώνει ακούσια πέντε γραμμάρια μικροαστικών την εβδομάδα.

Καθοδική πορεία η ανακύκλωση των πλαστικών

Σε μελέτη του αμερικανικού γραφείου της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace (“Circular Claims Fall Flat Again’’), αναφέρει πως το 2021 τα νοικοκυριά στις ΗΠΑ δημιούργησαν περίπου 51 εκατομμύρια τόνους πλαστικών σκουπιδιών, από τα οποία ανακυκλώθηκαν μόλις οι 2,4 εκατομμύρια τόνοι (!).

Στην προαναφερόμενη μελέτη, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, πως η ανακύκλωση πλαστικού έχει καθοδική πορεία, αφού μειώθηκε κατά 5-6% το 2021, ενώ το 2014 ήταν 9,5% και το 2018 ήταν 8,7%. Στην ερώτηση γιατί συνέβη αυτό, οι συντάκτες απαντούν πως οφείλεται στην απαγόρευση εισαγωγής πλαστικών αποβλήτων που επέβαλε η Κίνα το 2018!

Σημειώνεται πως μέχρι τότε, οι ΗΠΑ (αλλά και πολλές άλλες χώρες) εξήγαγαν εκατομμύρια τόνους πλαστικών σκουπιδιών στην Κίνα και προσμετρούσαν τις εξαγωγές αυτές ως “ανακύκλωση”, παρόλο που μεγάλο μέρος τους απλά κατέληγε στα σκουπίδια ή καιγόταν…

Τώρα, μετά την κίνηση της Κίνας να μην δέχεται άλλα πλαστικά σκουπίδια, αυτά, καταλήγουν στην Αφρική και σε διάφορες άλλες ασιατικές χώρες. Σε έκθεση των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με το πώς η πλαστική ρύπανση –και κατ’ επέκταση η παραγωγή πλαστικού- έχει δυσανάλογες επιπτώσεις σε περιθωριοποιημένες κοινότητες και χώρες, επισημαίνεται μεταξύ άλλων, πως αυτές οι χώρες βιώνουν υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικής αδικίας, ενώ ταυτόχρονα ήταν πιο πιθανό να περιλαμβάνουν έγχρωμους πολίτες.