Πέθανε ο Ρωμαίος, ο «πιο μοναχικός βάτραχος του κόσμου» – Η Ιστορία ενός απειλούμενου είδους και η δεύτερη ευκαιρία
Ο Ρωμαίος, ο πιο μοναχικός βάτραχος του κόσμου, υπήρξε για χρόνια σύμβολο της απελπισίας των απειλούμενων ειδών. Οι επιστήμονες πίστευαν ότι ήταν ο τελευταίος του είδους του, έως ότου το 2018 ανακαλύφθηκαν περισσότερα άτομα του είδους Sehuencas στη Βολιβία, ανάμεσά τους και μια θηλυκή, που ονομάστηκε Ιουλιέτα. Ωστόσο, η ιστορία αγάπης τους είχε τραγικό τέλος, καθώς ο Ρωμαίος πέθανε πέρυσι χωρίς να αφήσει απογόνους.
Παρά την απώλεια, έρχεται μια νότα αισιοδοξίας: βιολόγοι εντόπισαν έναν νέο πληθυσμό του ίδιου είδους σε εθνικό πάρκο της Βολιβίας, δίνοντας νέα πνοή στις προσπάθειες διατήρησης των Sehuencas water frogs. Πρόκειται μόλις για τη δεύτερη φορά από το 2009 που εντοπίζεται πληθυσμός του είδους στη φύση.
«Είναι το τέλος ενός κεφαλαίου, αλλά η αρχή ενός βιβλίου για τη διατήρηση», δήλωσε η ερπετολόγος Teresa Camacho Badani, από το Ζωολογικό Μουσείο του Καθολικού Πανεπιστημίου του Ισημερινού στο Κίτο.
Η ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας
Ο Ρωμαίος συνελήφθη το 2009 στο Εθνικό Πάρκο Carrasco της Βολιβίας, περιοχή που είχε πληγεί από τον μύκητα chytrid – έναν θανατηφόρο παθογόνο οργανισμό που έχει αφανίσει πολλά είδη αμφιβίων παγκοσμίως. Για λόγους ασφαλείας μεταφέρθηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Alcide d’Orbigny στην Κοτσαμπάμπα.
«Κανείς δεν ήξερε ότι ο Ρωμαίος θα ήταν ο τελευταίος του είδους του για εννέα χρόνια», ανέφερε η Camacho Badani. Το 2018, η οργάνωση Global Wildlife Conservation (σήμερα Re:wild) συνεργάστηκε με την πλατφόρμα Match.com για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την τύχη του μοναχικού βατράχου. Μάλιστα, δημιούργησαν προφίλ γνωριμιών για τον Ρωμαίο.
Την ίδια χρονιά, οι ερευνητές ανακάλυψαν πέντε ακόμη Sehuencas water frogs στο ίδιο πάρκο. Ανάμεσά τους βρισκόταν και η Ιουλιέτα. Ο Ρωμαίος, που είχε πάψει να καλεί συντρόφους, ξαναβρήκε τη «φωνή» του όταν την αντίκρισε, τραγουδώντας ξανά τα ερωτικά του καλέσματα.
Η πρώτη τους συνάντηση δεν πήγε καλά, καθώς –όπως περιγράφει η Camacho Badani– «ο Ρωμαίος ήταν λίγο έντονος και άρχισε να ενοχλεί την Ιουλιέτα». Μετά από δεύτερη προσπάθεια, οι δύο βάτραχοι έζησαν για χρόνια μαζί, χωρίς όμως να τεκνοποιήσουν. Ο Ρωμαίος πέθανε τον Ιανουάριο του 2025, σε ηλικία περίπου 16 ετών, από φυσικά αίτια, σύμφωνα με τον Ricardo Céspedes, διευθυντή του μουσείου Alcide d’Orbigny. Η Ιουλιέτα παραμένει ζωντανή στο μουσείο.
Νέα ελπίδα για το είδος
Εμπνευσμένη από την επιμονή του Ρωμαίου, η Camacho Badani συνέχισε τις έρευνες. Λίγο μετά τον θάνατό του, η ίδια και οι συνεργάτες της, με τη βοήθεια του βοτανολόγου Saul Altamirano, εντόπισαν έναν μικρό αλλά σταθερό πληθυσμό Sehuencas water frogs σε άλλο σημείο του Εθνικού Πάρκου Carrasco, περίπου 100 χιλιόμετρα από το ρυάκι όπου είχε βρεθεί η Ιουλιέτα. Οι επιστήμονες παρακολουθούν πλέον τα αμφίβια με υποβρύχιες συσκευές καταγραφής ήχου, χωρίς να τα ενοχλούν.
Η ανακάλυψη δίνει ελπίδες για τη διάσωση του είδους, το οποίο παραμένει κρίσιμα απειλούμενο σύμφωνα με την International Union for Conservation of Nature (IUCN), λόγω της εξάπλωσης του μύκητα και της απώλειας ενδιαιτημάτων.
Στο μουσείο Alcide d’Orbigny φιλοξενούνται ακόμη εννέα Sehuencas water frogs, όμως οι προσπάθειες αναπαραγωγής τους σε αιχμαλωσία δεν έχουν ακόμη αποδώσει. Ο Céspedes τονίζει ότι η συνέχιση των προγραμμάτων διατήρησης απαιτεί περισσότερη χρηματοδότηση και προσωπικό.
Προστασία και συνεργασία
Παρά τις δυσκολίες, το μουσείο έχει καταφέρει να αναπαράγει άλλα είδη βατράχων του ίδιου γένους, όπως τον Cochabamba και τον Titicaca water frog. Με τη νέα ανακάλυψη, οι προσπάθειες στρέφονται πλέον στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος των Sehuencas.
Παράλληλα, η οργάνωση Re:wild εργάζεται για ένα συντονισμένο σχέδιο προστασίας σε Εκουαδόρ, Βολιβία και Περού, που θα καλύπτει και τα 63 γνωστά είδη υδρόβιων βατράχων της περιοχής. Τα περισσότερα από αυτά απειλούνται με εξαφάνιση λόγω ασθενειών και απώλειας βιοτόπων.
Η αναζήτηση νέων βατράχων παραμένει δύσκολη υπόθεση. Όπως περιγράφει η Camacho Badani, η διαδικασία συχνά απαιτεί να βάζει τα χέρια της στα θολά νερά χωρίς να βλέπει τι πιάνει. «Μερικές φορές πιάνω έναν βάτραχο ή ένα γυρίνο· άλλες φορές, απλώς έναν γυμνοσάλιαγκα μήκους ενός ποδιού», λέει χαρακτηριστικά.
Πηγή: National Geographic