Καισαριανή: Η ταυτοποίηση συνεχίζεται – Αλλοι δύο αναγνωρίστηκαν µέσω και των «ΝΕΩΝ»

Χθες το πρωί οι φωτογραφίες που φέρεται ότι απεικονίζουν τις στιγμές λίγο πριν από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή το 1944, κατέβηκαν από το eBay και ανεκόπη η δημοπράτησή τους.

«Σήμερα το πρωί, αποφάσισα προσωπικά να κλείσω τις δημοπρασίες του eBay σχετικά με τις ιστορικές φωτογραφίες της Καισαριανής. Δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για πώληση και παραμένω ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κυβερνητικές Αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού», ανέφερε χθες ο συλλέκτης Τιμ Ντε Κρένε σε οχλήσεις μέσων και ιδιωτών για τη δημοπράτηση του φερόμενου ανέκδοτου φωτογραφικού υλικού που έχει πυροδοτήσει μια μείζονα δημόσια και πολιτική αντιπαράθεση.

Χθες από νωρίς οι παρεμβάσεις πολιτικών προσώπων πύκνωσαν (Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά κ.τ.λ.). Με επιστολή του ο Δημήτρης Κουτσούμπας προς τον Πρόεδρο της Βουλής και τους υπουργούς Εσωτερικών και Πολιτισμού ανέφερε: «Δεδομένου ότι τα ντοκουμέντα αυτά βρίσκονται σε ηλεκτρονική δημοπρασία, θεωρούμε σημαντικό η Βουλή των Ελλήνων να προβεί σε όλες τις απαραίτητες νομικές και άλλες ενέργειες προκειμένου να σταματήσει η δημοπράτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών, που αποτελούν εκτός των άλλων και πειστήρια των ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου κατά της χώρας μας, όπως επίσης και να περιέλθουν αυτές στην κατοχή της Βουλής των Ελλήνων».

Ο Νικήτας Κακλαμάνης απάντησε θετικά στο αίτημα να διεκδικήσει η Βουλή το φερόμενο ως ανέκδοτο υλικό ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είπε στο χθεσινό μπρίφινγκ ότι το υπουργείο Πολιτισμού θα κινήσει τις διαδικασίες για να αποκτήσει τις φωτογραφίες, εφόσον βέβαια πιστοποιηθεί η αυθεντικότητά τους.

Τηλεφωνική επικοινωνία είχαν πιο μετά ο Νικήτας Κακλαμάνης και η Λίνα Μενδώνη. Ο Πρόεδρος της Βουλής και η υπουργός Πολιτισμού συμφώνησαν ότι, εφόσον αποκτηθούν οι φωτογραφίες από το ΥΠΠΟ, στη συνέχεια θα παραχωρηθούν στη Βουλή. Αύριο το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων θα εξετάσει το θέμα. Η ολοκλήρωση του χαρακτηρισμού της συλλογής ως μνημείου αποτελεί το θεμέλιο για τη διεκδίκησή της από το ελληνικό κράτος. Εμπειρογνώμονες – στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη. Τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής.

Αυτά ανακοίνωσε χθες το ΥΠΠΟ. Να σημειωθεί ως προς τη γνησιότητα, ένα θέμα εκκρεμές προφανώς και μέχρι να φτάσει στα χέρια ειδικών που θα αναλύσουν διεξοδικά το υλικό που ήρθε στο φως, ότι ο βέλγος συλλέκτης αναφέρει ότι η αφαίρεση των υδατογραφημάτων προκάλεσε την παραποίηση των φωτογραφιών. Μένει να φανεί πού θα καταλήξει το φωτογραφικό υλικό και πώς θα τεκμηριωθεί.

Εχει αξιοσημείωτο ενδιαφέρον πως στο πακέτο των φωτογραφιών που αποδίδονται στην εποχή, περιλαμβάνεται εικόνα από την κηδεία του υποστράτηγου των Ναζί Φρανς Κρεχ που εκτελέστηκε στη Λακωνία από δυνάμεις του ΕΛΑΣ και βάσει αυτού υπήρξαν τα αντίποινα που οδήγησαν στην εκτέλεση των 200 της Καισαριανής.

Κούρσα αναγνώρισης

Ηδη πάντως από το Σάββατο το βράδυ που κοινοποιήθηκε το υλικό της δημοπράτησης, μια κούρσα αναγνώρισης και οπτικής τεκμηρίωσης των προσώπων που φέρεταο ότι εικονίζονται έχει ξεκινήσει. Από το ΚΚΕ, φορείς, ιστορικούς αλλά και απλούς συγγενείς.

Μια διαδικασία εν κινήσει. Είναι χαρακτηριστικό πως η αρχική ταυτοποίηση από τη Ζάνα Μπεμπόνη για τον Ηλία Ρίζο που φέρεται ότι εικονίζεται στο υλικό των φωτογραφιών του eΒay, αντικρούεται από τον Δημήτρη Ρίζο, ανιψιό του εκτελεσμένου – γιο του αδελφού του – όπου από την οπτική τεκμηρίωση σύμφωνα με τον ίδιο δεν προκύπτει ταύτιση. Ακόμη και επιστολές από κληρονόμους εκτελεσμένων δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα. «Από τη στιγμή που αποδειχθούν αυθεντικές οι φωτογραφίες είναι ζήτημα τιμής για όλους μας, για την Ελληνική Πολιτεία, τη Βουλή, τη Κυβέρνηση, τα πολιτικά κόμματα και τους φορείς, ώστε να αποκτηθεί αυτό το πολύτιμο ιστορικό ντοκουμέντο, τρανή απόδειξη των θυσιών του Ελληνικού Λαού στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου», ανέφερε χθες η Πανελλήνια Οργάνωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης.

Hγετική μορφή του ΚΚΕ και της Αγροτικής Εξέγερσης

Μετά τη βαθιά συγκίνηση που προκάλεσε η δημοσίευση των φωτογραφιών, ένας «αγώνας» για την ταυτοποίηση των αλύγιστων αγωνιστών που εμφανίζονται στα πλάνα βρίσκεται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με τον Ηλία Καραμπάτσο, συγγραφέα του βιβλίου «Η Σταφιδική Εξέγερση του 1935 – ο ατέρμονος μεσοπόλεμος της αγροτιάς», «ο άνθρωπος με το κασκέτο και τη χαρακτηριστική κορμοστασιά» στον τοίχο της Καισαριανής, στημένος στη σειρά με τους υπόλοιπους μελλοθανάτους, είναι ο Μεσσήνιος Χρήστος Κουβελιώτης, ηγετική μορφή του ΚΚΕ και της Αγροτικής Εξέγερσης. Ηταν γνωστός για την άμεση καθημερινή επαφή του με την αγροτιά και την προσπάθειά του για τον διαφωτισμό των κατοίκων της υπαίθρου, στο πλαίσιο της οποίας άρχισε να εκδίδει την εφημερίδα «Πήδασος» το 1934. Ο Χρήστος Κουβελιώτης γεννήθηκε στον Πήδασο Πυλίας το 1903. Δούλευε από μικρός μαζί με τα αδέλφια του στη γη ενώ παράλληλα τελείωσε το σχολείο και σπούδασε Οικονομικά στην Αθήνα. Παρά τις διώξεις που υπέστη τη δεκαετία του 1920 λόγω της κομμουνιστικής ιδεολογίας του, οι συμπατριώτες του τον ανέδειξαν σε πρόεδρο της κοινότητας Μεθώνης και σε πρόεδρο του Ταμείου Πρόνοιας του Αγροτικού Επιμελητηρίου Καλαμάτας.

Πρωτοστάτησε στην οργάνωση των αγροτικών αγώνων και στη μεγάλη Σταφιδική Εξέγερση, που αποτέλεσε τη δεύτερη μεγαλύτερη αγροτική εξέγερση στην Ελλάδα μετά το Κιλελέρ. Συνελήφθη το 1936 στο χωριό Σαβάλια Ηλείας και εξορίστηκε στη Σίκινο. Αργότερα μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία και από εκεί παραδόθηκε από τη μεταξική δικτατορία στους ναζί κατακτητές. Εκτελέστηκε στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 μαζί με άλλους 7 Μεσσήνιους. Ο αδελφός του Παναγιώτης είχε εκτελεστεί 10 μήνες νωρίτερα, την 1η Μαρτίου 1943, στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» της Θεσσαλονίκης από βούλγαρους φασίστες μαζί με άλλους 37 κομμουνιστές επειδή δεν δέχτηκαν να πάρουν τη βουλγαρική υπηκοότητα με αντάλλαγμα να σωθούν.

Η ταυτοποίηση του ΚΚΕ

Το ΚΚΕ συνέβαλε σε πρώτη φάση στις πρώτες δικές του οπτικές ταυτοποιήσεις εκτελεσμένων στην Καισαριανή – πάντα σε σχέση με το υλικό που ήλθε στο φως και που εκκρεμεί προς τεκμηρίωση. Το πρώτο πρόσωπο που ταυτοποιεί ο Περισσός φέρεται να είναι ο Δημήτρης Παπαδόπουλος από τον Πόντο. Πρωτοπόρος και συνδικαλιστής οικοδόμος, πρόσφυγας στην Ελλάδα, όπως αναφέρουν από τον Περισσό, το 1922-1924. Φυλακίσεις και εξορίες έχει η διαδρομή του επίσης, ενώ το 1936 όντας γραμματέας της Πανελληνίου Ομοσπονδίας Οικοδόμων συλλαμβάνεται από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και στέλνεται εξόριστος στην Ακροναυπλία. Το 1941 παραδίδεται από την κατοχική κυβέρνηση στους Γερμανούς. Μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την 1η Μαΐου του 1944 εκτελείται στο Σκοπευτήριο. Φέρεται δε να ταυτοποιεί και τον χανιώτη κομμουνιστή Θρασύβουλο Καλαφατάκη.