Τέλος στο πολύχρωμο συνώνυμο του καρναβαλιού – Ποιο είναι και γιατί μπήκε στο στόχαστρο
Το Καρναβάλι είναι συνώνυμο της χαράς, των χρωμάτων και της ελευθερίας της έκφρασης. Ωστόσο, πίσω από τη γιορτινή ατμόσφαιρα κρύβεται μια λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά ανησυχητική διάσταση: η περιβαλλοντική και υγειονομική επιβάρυνση από τη μαζική χρήση κομφετί και σερπαντίνων από πλαστικό. Οι ειδικοί της Ιταλικής Εταιρείας Περιβαλλοντικής Ιατρικής (SIMA) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας την απαγόρευση των πλαστικών υλικών που έχουν κατακλύσει τις αποκριάτικες εκδηλώσεις τα τελευταία χρόνια.
Μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες, το κομφετί και οι σερπαντίνες κατασκευάζονταν από χαρτί, ένα υλικό που αποσυντίθεται μέσα σε περίπου έξι εβδομάδες. Σήμερα όμως η εμπορική πίεση για πιο εντυπωσιακά, λαμπερά και «ελκυστικά» προϊόντα έχει οδηγήσει στη χρήση πλαστικών υλικών, μεταλλιζέ χρωμάτων, φωσφοριζέ επιστρώσεων και γκλίτερ. Αυτές οι διακοσμητικές λεπτομέρειες επιτυγχάνονται μέσω μικροπλαστικών που, μετά το τέλος των εορτασμών, παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια. Ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για έως και 600 χρόνια μέχρι την πλήρη αποσύνθεσή τους.
Τα μικροπλαστικά και νανοπλαστικά διαχέονται στο έδαφος, παρασύρονται από τη βροχή στα φρεάτια και από εκεί καταλήγουν σε ποτάμια και θάλασσες. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περίπου 11 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού καταλήγουν στους ωκεανούς, εκ των οποίων σχεδόν 230.000 τόνοι επιβαρύνουν τη Μεσόγειο. Σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, τα αποκριάτικα πλαστικά προσθέτουν ακόμα ένα στρώμα ρύπανσης, το οποίο συσσωρεύεται αθόρυβα.
Οι επιπτώσεις ωστόσο επεκτείνονται. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα μικροπλαστικά έχουν εισχωρήσει πλέον στην τροφική αλυσίδα. Εντοπίζονται στο θαλασσινό αλάτι, στα ψάρια, στο πόσιμο νερό, ακόμα και στον αέρα που αναπνέουμε. Μέσω της καθημερινής έκθεσης, εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό, με μελέτες να συνδέουν την παρουσία τους με φλεγμονές, αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος, αλλά και επιπτώσεις στο αναπνευστικό, το νευρικό και το αναπαραγωγικό σύστημα. Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι πρόκειται για έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο, οι πλήρεις διαστάσεις του οποίου δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί.
Η αντικατάσταση των πλαστικών με βιοδιασπώμενα υλικά ή η επιστροφή στις χάρτινες εκδοχές θεωρείται ένα ουσιαστικό βήμα για τη μείωση των αποβλήτων.
Το ζήτημα όμως αγγίζει και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη γιορτή. Μπορεί το Καρναβάλι να παραμείνει πολύχρωμο και εντυπωσιακό χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον; Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται στην ενημέρωση, στην αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών και στη συνειδητή επιλογή πιο φιλικών προς το περιβάλλον λύσεων. Σε μια εποχή κλιματικής κρίσης και αυξανόμενης ρύπανσης, ακόμα και οι πιο «αθώες» πρακτικές αποκτούν βαρύνουσα σημασία.