Ανατροπή – σοκ: Η στάθμη της θάλασσας είναι υψηλότερη από το προβλεπόμενο – Σφάλμα προκάλεσε λάθος υπολογισμούς
Η στάθμη της θάλασσας κατά μήκος των ακτογραμμών του πλανήτη αποδεικνύεται πολύ υψηλότερη από ό,τι υπολόγιζαν οι επιστήμονες, σύμφωνα με νέα διεθνή έρευνα. Σε ορισμένες περιοχές η διαφορά ξεπερνά το ένα μέτρο, γεγονός που σημαίνει ότι δεκάδες εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι απειλούνται από πλημμύρες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Τα ευρήματα, που δημοσιοποιήθηκαν την Τρίτη, αποκαλύπτουν ένα θεμελιώδες σφάλμα στα δεδομένα υψομέτρου τα οποία χρησιμοποιούνταν επί δεκαετίες για τον σχεδιασμό και την έρευνα σχετικά με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο στο ότι οι θάλασσες ανεβαίνουν ταχύτερα από τις προβλέψεις, αλλά κυρίως στο ότι το έδαφος όπου βρίσκονται οι παράκτιες κοινότητες είναι χαμηλότερο απ’ ό,τι θεωρούνταν. Για χρόνια, οι επιστήμονες βασίζονταν σε δορυφορικές μετρήσεις ραντάρ για τη χαρτογράφηση των υψομέτρων, όμως τα σήματα αναπηδούσαν από τις κορυφές των δέντρων και τις στέγες των κτιρίων, δημιουργώντας εσφαλμένη εικόνα για το πραγματικό ύψος του εδάφους.
Νεότερες μελέτες που αξιοποιούν τον δορυφόρο ICESat-2 της NASA, ο οποίος χρησιμοποιεί τεχνολογία lidar, αποκάλυψαν ότι οι παράκτιες περιοχές είναι συχνά αρκετά μέτρα χαμηλότερες από ό,τι έδειχναν τα δεδομένα ραντάρ. Έρευνα των Ronald Vernimmen και Aljosja Hooijer, δημοσιευμένη στο περιοδικό Earth’s Future της AGU, έδειξε ότι άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά 2 μέτρα θα κάλυπτε έως και 2,4 φορές περισσότερη ξηρά από ό,τι προέβλεπαν τα παλαιότερα μοντέλα. Ενδεικτικά, η Μπανγκόκ –πόλη με 10 εκατομμύρια κατοίκους– θα μπορούσε να βρεθεί σχεδόν ολόκληρη κάτω από τη στάθμη της θάλασσας, ενώ προηγούμενες εκτιμήσεις υποδείκνυαν ότι θα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό πάνω από το νερό.
Παρόμοια συμπεράσματα είχε καταλήξει και μελέτη του 2019 στο Nature Communications από το Climate Central, η οποία διαπίστωσε ότι η διόρθωση των δεδομένων υψομέτρου τριπλασίασε τις εκτιμήσεις για τον παγκόσμιο πληθυσμό που βρίσκεται σε κίνδυνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από 340 έως 480 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να ζουν σε περιοχές ευάλωτες σε ετήσιες παράκτιες πλημμύρες έως το 2100.
Το σφάλμα στα δεδομένα υψομέτρου έρχεται να επιδεινώσει μια ήδη ανησυχητική τάση. Ανάλυση 30 ετών από το Πολυτεχνείο του Χονγκ Κονγκ, δημοσιευμένη στο Proceedings of the National Academy of Sciences, επιβεβαίωσε ότι η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας αυξήθηκε κατά περίπου 90 χιλιοστά από το 1993 έως το 2022, με τον ρυθμό να επιταχύνεται σταθερά. Το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας και των ορεινών παγετώνων ευθύνεται για περισσότερο από το 80% αυτής της αύξησης.
Παράλληλα, έρευνα του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Woods Hole διαπίστωσε ότι ο ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας στις ακτές των ΗΠΑ έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία 125 χρόνια — από λιγότερο από 2 χιλιοστά ετησίως το 1900 σε πάνω από 4 χιλιοστά το 2024. «Οι καταγραφές από τους μετρητές παλίρροιας των ΗΠΑ δείχνουν σαφή επιτάχυνση της σχετικής στάθμης της θάλασσας πάνω από τη μακροπρόθεσμη ιστορική τάση», αναφέρει η μελέτη, αντικρούοντας σχετική αναφορά του Υπουργείου Ενέργειας του Ιουλίου 2025.
Ο συνδυασμός υποτιμημένων υψομέτρων και επιταχυνόμενης ανόδου της στάθμης της θάλασσας σημαίνει ότι οι παράκτιες κοινότητες διαθέτουν πλέον λιγότερο χρόνο προετοιμασίας. Ο Vernimmen προειδοποιεί ότι «τεράστια κατασκευαστικά έργα» υλοποιούνται σε περιοχές που δεν θα έπρεπε να δομούνται. Περίπου 267 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν ήδη σε εδάφη κάτω των 2 μέτρων από τη στάθμη της θάλασσας· ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί σε τουλάχιστον 410 εκατομμύρια με άνοδο μόλις ενός μέτρου.
Οι νέες εκτιμήσεις έχουν κρίσιμες συνέπειες για τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τις επενδύσεις σε υποδομές και την ανάγκη προγραμματισμένης υποχώρησης από ευάλωτες ακτογραμμές, καθώς το περιθώριο δράσης για την προστασία των παράκτιων περιοχών στενεύει δραματικά.