Оксфам ҳисоботи: миллиардерлар бойлиги рекорд, тенгсизлик яна кучайди
Дунё элитаси 19–23 январ кунлари Давосда ўтадиган Жаҳон иқтисодий форумига жамланар экан, Oxfam янги йиллик ҳисоботида 2025 йилда глобал тенгсизлик янада кескинлашганини урғулади. Ташкилотга кўра, 2025 йил давомида миллиардерлар жами бойлиги 16 фоизга ўсиб, тарихий максимум — 18,3 триллион АҚШ долларига етган.
Ҳисоботда айтилишича, 2025 йилнинг ўзида миллиардерлар бойлиги 2,5 триллион долларга кўпайган — бу эса сайёра аҳолисининг энг қашшоқ 4,1 миллиард қисмига тегишли жами бойлик билан деярли тенг. Шу манзара фонида дунё аҳолисининг қарийб ярми қашшоқликда яшашда давом этаётгани таъкидланади.
Oxfam алоҳида хавотир сифатида “пул — таъсирга, таъсир — қоидага” айланаётганини кўрсатади: ҳисоботда миллиардерлар оддий инсонга нисбатан сиёсий лавозимни эгаллаш эҳтимоли 4000 марта юқори экани қайд этилган. Яъни гап фақат бойликда эмас — қарор қабул қилиш тизимида ҳам “оғирлик маркази” бир томонга сурилаётгани ҳақида кетяпти.
Ҳисоботда 2025 йилдаги бойиш суръатига таъсир қилган омиллар сифатида, хусусан, АҚШдаги солиқ-иқтисодий сиёсат йўналишлари ва сунъий интеллект компаниялари баҳоларининг ўсиши орқали активлар қимматлашгани тилга олинади.
Европада ҳам вазият диққатга сазовор: Германия миллиардерлар сони бўйича дунёда тўртинчи ўринда экани, 2025 йилда улар сони учдан бирга кўпайиб 172 нафарга етгани айтилган. Шунингдек, немис миллиардерларининг умумий бойлиги 2025 йилда сезиларли ўсгани қайд этилади.
Oxfam’нинг асосий даъвати оддий: катта бойликларга нисбатан қатъийроқ солиқ сиёсати, тенгсизликни камайтириш бўйича миллий режалар, ҳамда олий қатламнинг сиёсий таъсирини чеклайдиган қоидалар. Чунки “тенгсизлик” узоқ давом этса, у иқтисодий муаммо бўлиб қолмайди — ижтимоий ишонч ва сиёсий барқарорликка ҳам босим қилади. Кейинги йилларда кўп давлатлар учун асосий савол шу бўлади: иқтисодий ўсишдан келган фойда кимга ва қай даражада етиб бораяпти?