Президент наркотик каналлар «ҳомийлар»игача етиб боришни талаб қилди

Президент наркожиноятчилик ва уюшган жиноий гуруҳларга қарши курашда энг асосий нуқта — наркотик “канал”ларининг охирги манбаси ва уни молиялаётган ҳомийларгача етиб бориш эканини таъкидлаб, масъулларда бу борада қатъият етишмаётганини танқид қилди. Давлат раҳбарига кўра, фақат ижрочиларни ушлаш билан чекланиш муаммонинг илдизини қуритмайди — занжирнинг бошига чиқиш шарт.

Маълум қилинишича, пойтахтда наркожиноятлар сони 4 мингдан ошиб кетган. Шунингдек, қўлга олинган 112 та уюшган жиноий гуруҳ томонидан 1 минг 300 дан ортиқ жиноят содир этилгани қайд этилди. Бу рақамлар масаланинг қанчалик жиддий тус олганини яққол кўрсатади.

Энг оғир томони — айрим жиноятлар учун айбдор деб топилганлар жазонинг ярмини ҳам тўлиқ ўтамасдан озодликка чиқиб кетаяпти. Натижада такроран жиноят содир этиш ҳолатлари охирги уч йилда 125 фоизга ошгани айтилди. Яъни жазо муқаррарлиги ҳисси сусайса, жиноят ҳам “қайта-қайта такрорланадиган одат”га айланиб қоляпти.

Шу билан бирга, Президент Администрацияси масалага бевосита шуғуллана бошлаганидан кейин муайян силжиш бўлгани таъкидланди: сўнгги уч ойда республика бўйича 50 га яқин йирик наркогуруҳ ушланиб, ярим тонна наркотик моддалар муомаласига чек қўйилган.

Давлат раҳбари алоҳида хавотир билан яна бир оғриқли ҳолатни ҳам тилга олди: чет давлатларда ҳам айрим фуқароларимиз уюшган тўдалар тузиб, ўз юртдошларига нисбатан товламачилик, зўравонлик қилиш, тадбиркорлик фаолиятига тўсиқ қўйиш билан шуғулланаётгани айтилди. Шу каби оммавий муштлашувлар ва жиноий ҳолатлар Ўзбекистон обрўсига ҳам салбий таъсир қилаётгани урғуланди.

Маълумотларга кўра, ўтган йилнинг ўзида чет элда оғир вазиятга тушиб қолган 3 минг 700 нафар фуқаро мамлакатга қайтарилган. Шу билан бирга, 192 нафар фуқаро одам савдоси қурбонига айлангани келтирилди. Чет элга чиқиб, у ерда уюшган гуруҳ тузган ва юртдошларни ҳам талон-торож қилаётган шахслар фаолиятига чек қўйишдаги сусткашликлар танқид остига олинди.

Йиғилишда яна бир хавфли тенденция кўрсатиб ўтилди: аввал фақат “кўча”даги жиноятчилик деб қаралган уюшган гуруҳлар бугун “бизнес ниқоби” остида даромадли соҳаларга кириб боряпти. Айниқса, кўп қаватли уйлар ва автомашиналар олди-сотдиси, молиявий пирамидалар, Ҳаж ва Умра зиёратини ташкил этиш йўналишларида жиноий тузилмалар фаоллиги кўпайгани таъкидланди.

Шаҳарда хонадон сотиш масаласида 3 мингдан зиёд фуқарога 1,3 триллион сўм зарар етказилгани қайд этилди. Бу эса фирибгарликнинг “оддий алдаш” эмас, балки минглаб оилалар тақдирига таъсир қилувчи катта ижтимоий муаммога айланганини англатади.

Президент масъуллар аҳолини фирибгарлар қопқонидан асраш учун ҳуқуқий саводхонликни ошириш, тушунтириш ишларини кучайтириш бўйича етарли иш олиб бормаётганини ҳам очиқ айтди. Чунки профилактика — фақат плакат эмас, одамларга реал ҳаётда “қандай алданмаслик”ни ўргатиш, хавфли схемаларни ўз вақтида фош қилиш демак.

Хулоса битта: жиноятга қарши курашда тезкор натижа — яхши, лекин барқарор ғалаба учун илдизга тушиш керак. Манба, ҳомий, молиявий занжир ва “қонуний кўриниш” бериб турган сохта бизнеслар очилмаса, муаммо шакл алмаштириб қайтиб келаверади. Шунинг учун ҳам бугунги талаб аниқ: қатъият, тезлик ва тизимли чоралар.