Алиев - Пашинян мулоқоти янги босқичга чиқди: нимани муҳокама қилишди?

Абу-Дабида бўлиб ўтган учрашувда Озарбайжон президенти Илҳом Алиев ва Арманистон бош вазири Никол Пашинян икки давлат ўртасидаги муносабатларни юмшатиш ва барқарор йўлга қўйиш масаласидаги сўнгги қадамларни муҳокама қилди. Расмий маълумотга кўра, томонлар АҚШ президенти Доналд Трамп воситачилиги ва иштироки билан Вашингтонда ўтган тинчлик саммитида эришилган келишувлар бажарилиши бўйича кузатилаётган ижобий силжишларни олқишлади.

Етакчиларнинг асосий урғуси бир нарсага бориб тақалди: позитив суръатни йўқотмаслик. Яъни, нормаллаштириш жараёни “бўлди-энди” деган кайфиятда эмас, мунтазам мулоқот ва амалий ишлар билан олға сурилиши кераклиги таъкидланди.

Муҳокамада тинчликнинг “қоғозда” эмас, ҳаётда сезилаётган белгилари ҳам алоҳида қайд этилди. Хусусан, икки томонлама савдо бошлангани, Озарбайжондан Арманистонга нефть маҳсулотлари етказиб бериш давом этаётгани айтилди. Шунингдек, учинчи давлатлардан Озарбайжон ҳудуди орқали Арманистонга дон ва бошқа товарлар транзити амалга оширилаётгани мамнуният билан тилга олинди. Томонлар савдо-иқтисодий алоқаларни кенгайтириш имкониятларини янада чуқурроқ ўрганишга келишиб олди — демак, бу ҳали “бошланиш”, давоми бор.

Учрашувда ишончни мустаҳкамлаш масаласи ҳам четда қолмади. Етакчилар фуқаролик жамияти вакилларининг ўзаро ташрифларини қўллаб-қувватлагани, бундай мулоқотлар одамлар орасидаги масофани қисқартириши мумкинлиги айтилди. Яъни, “сиёсатчилар гаплашяпти”дан ташқари, жамиятлар ҳам бир-бирини қайта таний бошлаши керак — шу ерда тинчликнинг ҳақиқий “иммунитети” пайдо бўлади.

Шу билан бирга, коммуникация ва алоқа йўналишидаги лойиҳалар ҳам муҳокама қилинди. Хусусан, ТРИПП лойиҳаси ва шу соҳага оид бошқа ташаббусларни амалга ошириш масалалари кўтарилди. Бу эса оддий қилиб айтганда: йўллар, алоқалар, ўтиш-ўтказиш механизмлари ишласа — келишувлар “реал режим”га ўтади.

Якунда Алиев ва Пашинян икки мамлакат ўртасида тинчлик ва барқарорликни янада кучайтириш бўйича саъй-ҳаракатларни давом эттиришга тайёр эканини яна бир бор тасдиқлади. Энг муҳими, томонлар нормаллаштириш жараёнига кўмаклашиш учун алоқаларни узмаслик, мулоқотни тўхтатмасликка келишиб олди.

Қисқаси, учрашувнинг руҳи шундай: музокара — шоу эмас, узоқ марафон. Лекин агар савдо ишлаяпти, транзит юряпти, одамлар борди-келди қила бошлаяпти — демак, йўл тўғри. Энди фақат тезликни йўқотмаслик керак, холос.