Рақобат қўмитаси давлат харидларидаги фирибгарликларни фош этди

Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси 2025 йил давомида амалга оширилган давлат харидлари бўйича кенг кўламли текширув натижаларини эълон қилди. Таҳлилларга кўра, умумий қиймати 18,8 триллион сўмни ташкил этувчи 23 мингдан ортиқ харид жараёнлари чуқур ўрганиб чиқилди. Афсуски, ушбу жараёнларда шаффофлик ва рақобат тамойилларига зид бўлган жиддий қонунбузарликлар аниқланган. Хусусан, буюртмачи ва иштирокчилар томонидан 16 135 та савдо жараёнида жами 28 304 та рақобатга зид ҳаракатлар содир этилгани маълум бўлди.

Текширувлар шуни кўрсатдики, энг кўп қоидабузарликлар савдоларни ўтказиш тартибининг бузилиши билан боғлиқ бўлиб, 16 017 та ҳолатда қонунчилик талаблари четлаб ўтилган. Шунингдек, 8 647 та ҳолатда айрим иштирокчиларга сунъий равишда имтиёзли шарт-шароитлар яратиб берилгани аниқланган. Бу ҳолат давлат маблағларидан фойдаланишда коррупцион хавфлар юқори эканлигини ва соғлом рақобат муҳити жиддий зарар кўраётганини англатади. Бундан ташқари, 1 145 та ҳолатда иштирокчиларнинг ўзаро тил бириктириши, 801 та ҳолатда эса рақобатчиларни асоссиз равишда савдолардан четлатиш каби ноқонуний амалиётлар кузатилган.

Қўмита томонидан аниқланган яна бир ташвишли ҳолат бу – манфаатлар тўқнашуви ва аффилланганликдир. 685 та ҳолатда иштирокчилар ўртасида, 61 та ҳолатда эса буюртмачи ва иштирокчи ўртасида ўзаро боғлиқлик мавжудлиги фош этилди. Бу каби ҳолатлар давлат харидларининг холислигига путур етказади. Аниқланган қонунбузарликлар юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорликда иш олиб борилиб, 11 427 та харид бўйича тегишли маълумотлар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идораларга тақдим этилди. 4 708 та ҳолат бўйича эса маъмурий ишлар қўзғатилди.

Кўрилган чоралар натижасида давлат харидлари субъектларининг мансабдор шахсларига нисбатан 714 та маъмурий баённома расмийлаштирилиб, суд органларига юборилди. Шунингдек, қонунбузарликка йўл қўйган корпоратив буюртмачиларга нисбатан молиявий жарималар қўлланилди ва келгусида бундай ҳолатларни такрорламаслик бўйича қатъий кўрсатмалар берилди. Рақобат қўмитаси давлат харидларида шаффофликни таъминлаш ва бюджет маблағларининг мақсадли сарфланишини назорат қилиш бўйича ишларни давом эттирмоқда. Бу каби назорат тадбирлари келгусида давлат харидларида рақобат муҳитини яхшилаш ва коррупциявий омилларни камайтиришда муҳим аҳамият касб этади.