Батыр бабам һәм авылның ак әбисе

Ми­нем дәү ба­бам – ба­бам­ның әти­се – Са­ли­хов Әбел­фа­тыйх Са­лих улы Мөс­лим ра­йо­ны Та­тар Бү­лә­ре авы­лын­да 1911 ел­ның 3 мар­тын­да дөнь­я­га ки­лә. Яшь­лек ел­ла­ры җыр­лар­га ку­шып җыр­лан­ган ту­ган авы­лын­да уза. Күр­ше Исән­сеф авы­лы­ның иң чи­бәр, иң уң­ган Нә­сый­хә исем­ле кы­зын үзе­нең тор­мыш ип­тә­ше итеп сай­лап ба­бам бер дә ял­гыш­мый. 

Көт­мә­гә­ндә, 1938 ел­ны ил­дә Фин су­гы­шы баш­ла­на. Ба­бам сө­ек­ле Нә­сый­хә­сен, ка­дер­ле улын кал­ды­рып, су­гыш­ка ки­тә. Яу кы­рын­нан исән-имин әй­лә­неп кай­тыр­га на­сыйп бу­ла Әбел­фа­тыйх ба­ба­ма. 

Дөнь­я­лар ты­ныч, күк­ләр аяз бул­ган­да, 1941 ел­ның ямь­ле җәй аен­да Гер­ма­ния ту­ган иле­без­гә һө­җүм итә. 30 яшен ту­тыр­ган Әбел­фа­тыйх ба­бам Ва­тан­ны дош­ман­нар­дан азат итәр­гә фронт­ка ки­тә. 1944 ел­ны Тверь шә­һә­рендә ул бик ка­ты яра­ла­на. Гос­пи­таль­дә ятып дә­ва­лан­гач, аны де­мо­би­ли­за­ци­я­ләп, ту­ган ягы­на кай­та­рып җи­бә­рә­ләр. Әбел­фа­тыйх ба­бам бик күп ор­ден-ме­даль­ләр­гә ла­ек бу­ла. 

Авыл­ның ач­лык-ялан­гач­лык­тан тил­мер­гән иң авыр су­гыш ел­ла­ры бу­ла. Кү­мәк ху­җа­лык­та эш­ләр­гә эш­че көч җи­теш­мә­гән бу чор­да, яра­ла­нып кайт­кан ба­бам­ны авыл со­ве­ты рә­и­се итеп бил­ге­ли­ләр. Су­гыш һәм су­гыш­тан соң­гы бик ачы ел­лар­да да ба­бам ту­ган җи­рен­дә ты­ры­шып на­мус­лы хез­мә­тен ку­еп яши.

Нә­сый­хә әби­ем бе­лән Әбел­фа­тыйх ба­бам­нар га­и­лә­сен­дә 10 ба­ла ту­ып үсә. Бар­лык ба­ла­ла­ры да исән-сау үсеп, олы тор­мыш юлы­на чы­га­лар. Әбе­кә­ем Ге­рой-Ана ме­да­ле бе­лән бү­ләк­лә­нә. Аның ту­рын­да 1985 ел­ны «Азат ха­тын» жур­на­лын­да мә­ка­лә ба­сы­лып чык­кан.

Ба­тыр ба­бам һәм авыл­ның Ак әби­се-әбе­кә­ем ва­фат бул­ган­га да ин­де бик күп ел­лар узып, күп су­лар ак­кан. Ба­бам һәм әби­ем мин туганчы ук дөньядан киткәннәр. Кыз­га­ныч­, ба­бам­ның ис­тә­лек­ле до­ку­мент­ла­ры сак­лан­ма­ган. Бер кар­точ­ка­сы гы­на сак­ла­нып кал­ган.

Яз­га чык­кач, дәү әти­е­без Та­тар Бү­лә­ре­нә, авыл­ның зи­ра­ты­на алып кай­та без­не. Ан­да ка­бер­лек­ләр­не чис­тар­та­быз, үл­гән­нәр ру­хы­на атап до­га кы­ла­быз. 

Исән­нәр­нең ка­де­рен бел, үл­гән­нәр­нең ка­бе­рен бел,  дип өй­рә­тә бит хал­кы­быз мә­ка­ле. Әле­ге сүз­ләр­дә­ге хак­лык­ны без әле үсә-үсә аң­лар­быз дип уй­лыйм.