Безнең авылда ике мәчет бар!

Ту­кай ра­йо­ны­ның Те­лән­че Та­мак авы­лы – ми­нем әти­ем­нең ту­ган авы­лы. Без га­и­лә­без бе­лән һәр ат­на са­ен авыл­га кай­та­быз. Авыл­да йөз ел­лык ике мә­чет бар. Аның бер­се таш­тан, ә икен­че­се агач­тан са­лын­ган. Таш мә­чет тө­зел­гән­гә ин­де йөз ел­дан ар­тык, ә агач мә­чет­кә уз­ган ел аза­гын­да гы­на йөз яшь тул­ды. Ул мә­чет­ләр­не атак­лы Хәл­фин­нәр тө­зет­кән бул­ган. Ма­лай­лар өчен кы­зыл кир­печ­тән ике кат­лы итеп, ә кыз­лар өчен агач­тан мәд­рә­сә­ләр дә тө­зет­кән­нәр. Мәд­рә­сә­гә ти­рә-юнь­дә­ге авыл­лар­дан ба­ла­лар җы­ел­ган. Ди­ни уку­лар­дан тыш ма­те­ма­ти­ка, та­рих, ге­ог­ра­фия, та­би­гать бе­ле­ме, га­рәп те­ле укы­тыл­ган. 1910-1912 ел­лар­да мәд­рә­сә­ләр­дә 500 ма­лай, 300ләп кыз­ бе­лем ал­ган. Мин ин­де би­шен­че ел һәр як­шәм­бе шул мә­чет­кә укыр­га йө­рим. Мә­чет­тә без­не ми­нем әби­ем бе­лән Гөл­нур апа укы­та. Күп ба­ла­лар Коръ­ән, на­маз укыр­га өй­рән­де­ләр. Ди­ни те­ма­га төр­ле кон­курс­лар, ярыш­лар үт­кә­ре­леп то­ра, йо­ла-бәй­рәм­нә­ре­без бил­ге­ләп үте­лә, җәй­ге ла­герь­лар оеш­ты­ры­ла. Бу эш­ләр­не баш­ка­ру­да ра­йон мөх­тә­си­бе Җәү­дәт хәз­рәт­нең дә яр­дә­ме зур. Без­нең  бе­лән укы­ган 15 яшь­лек Эль­мир абый­ны мә­чет­кә имам итеп сай­ла­ды­лар. Авыл зур бул­са да имам бу­лыр­га те­лә­гән өл­кән абый-ба­бай­лар юк.

Әйт­кә­нем­чә, уз­ган ел аза­гын­да Хәл­фин­нар тө­зет­кән «Ми­рас» мә­че­те­нең (агач мә­чет­нең) йөзь­ел­лык бәй­рә­ме бул­ды. Бәй­рәм­гә күп ку­нак­лар кайт­кан­нар иде. Мәк­тәп­тә укы­ган­да ук мә­чет­кә йөр­гән Ал­маз абый, «Тыл­сым­лы кул­лар» жур­на­лы­ның мө­хәр­ри­ре Лан­дыш апа Ка­зан­нан ук кайт­ты­лар. Алар үз­лә­ре­нең мә­чет­кә йөр­гән ва­кыт­ла­рын ис­кә алып сөй­лә­де­ләр. Ба­ла­лар Коръ­ән һәм ди­ни ши­гырь­ләр укы­ды­лар.

Ис­лам – ул яшәү рә­ве­ше.  Ди­не­без­не өй­рә­неп, бе­леп үс­кән ба­ла­лар иман­лы ке­ше­ләр бу­лып үсә­ләр. «Кө­меш кың­гы­рау»­ны уку­чы дус­ла­рым, мин сез­нең дә әдәп­ле, тәр­би­я­ле бу­лу­ы­гыз­ны те­лим!