Եթե պարզվի, որ հանրությունը դա է պահանջում, ապա ԿԸՀ հանձնաժողովի փոփոխության հարցը պետք է քննարկել. Դ. Իոաննիսյան

Tert.am-ի հետ  զրույցում  «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ-ի նախագահ Դանիել Իոաննիսյանն անդրադառնում է նոր Ընտրական օրենսգրքի ընդունման ժամկետներին, դրանցում ամրագրումներ անելու սկզբունքային հարցերին, ձևաչափին ու կազմին, ինչպես նաև հարցին, թե ի՞նչ անել պոտենցիալ ընտրակեղծարարների հետ:

-Պարո՛ն Իոաննիսյան, հայտնել էիք, որ ներկայումս Ընտրական օրենսգրքի բուռն քննարկումներ են տեղի ունենում. նախ, երբվանի՞ց, ի՞նչ ֆորմատով, ի՞նչ մասնակցությամբ: Ի՞նչ ժամկետում պետք է մշակվի նոր Ընտրական օրենսգիրքը:  Այսինքն՝ արագացված տեմպերո՞վ պետք է անցնեն քննարկումները:

-Մենք առավելագույնս ինտենսիվ ենք գործում, արդեն հունիսի կեսերին ուզում ենք գրված ունենալ օրենսգիրքը: Ֆորմատի վերաբերյալ որոշված ֆորմատ այս պահին չկա, չգիտեմ՝ միգուցե լինի ինչպես 4+4-ի ժամանակ էր, կամ 17+17-ի, բայց այս պահին չկա:

-Այսինքն լինելո՞ւ է 4+4-ի ֆորմատով:

-Չեմ բացառում, որ նման բան կլինի, բայց այս պահին չկա:

-Իսկ քննարկման պոտենցիալ մասնակիցներն ովքե՞ր են:

-Հարցի այդ մասը մեզ այդքան էլ չի վերաբերում: Մեր խնդիրն այս պահին, Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների լավ նախագիծ գրելն է: Մենք դա անում ենք քաղհասարակության կազմակերպությունների, գործադիր իշխանության  ու այս շաբաթվանից սկսած՝ նաև կուսակցությունների հետ խորհրդակցությունների սահմաններում. զուտ խորհրդակցությունների, ոչ թե բանակցությունների: Այստեղ հիմնական  բանն այն է, որ մենք ընդամենը լսում ենք իրենց կարծիքը և վերցնում ենք իրենց լավ գաղափարները, որպեսզի դնենք օրենսգրքի հիմքում: Այսինքն՝ ընդհանուր սկզբունքը, մոտեցումները սրանք են:

-Քանի՞ քննարկում է  եղել, և մենք ասելով՝ ո՞ւմ նկատի ունեք,  ի՞նչ կազմով են եղել:

-Քննարկումներ եղել են և եղել են շատ: Ինչ վերաբերում է՝ ում նկատի ունեմ, նկատի ունեմ մեր կազմակերպությանը, բայց մենք աշխատում ենք այլ ՀԿ-ների ու գործադիր իշխանության հետ:  Ինչ վերաբերում է՝ ում հետ, օրինակ, ես քննարկում եմ ունեցել առաջին փոխվարչապետի հետ, առանձին ինչ-որ հարցեր քննարկվել են՝ օրինակ՝ մեր կազմակերպության պրոպագանդային և մոնիտորինգի ստորաբաժանման աշխատակիցների, մեդիա կազմակերպությունների հետ՝ Երևանի մամուլի ակումբ, Խոսքի ազատության կոմիտե: Այս քննարկումները կապված են ՀՌԱՀ-ի կարգավորումներին, այսինքն՝ Ընտրական օրենսգրքի այն կարգավորումներին, որոնք վերաբերում են ՀՌԱՀ-ին, Հ1-ին և այլն: Առանձին՝ բավականին ինտենսիվ, պրոդուկտիվ քննարկում ունեցել եմ Ոստիկանության վիզաների ու անձնագրային վարչության թե՛ պետի հետ մի քանի անգամ, թե՛, մեկ անգամ էլ գնացել ենք վարչություն և այնտեղ բավականին երկար քննարկել ենք ինչ-որ տարբեր հետաքրքիր լուծումներ՝ ցուցակների մաքրման  հետ կապված:

-Նախնական պատկերացում ունե՞ք, թե քանի մարդ  պետք է հանվի ցուցակներից:

-Թիվ դեռ չգիտեմ: Բայց կարող եմ ասել, որ խոսքը մի քանի հարյուր հազարի մասին է: Եվ հիմա ուսումնասիրությունների փուլն է, թե որ մեթոդիկան, ինչ պատկեր կտա, որովհետև խիստ կարևոր է հասկանալ, թե ինչպես մոտենալ հարցին, և  ունենալ ճշգրիտ ցուցակներ, որպեսզի  հանրային վստահությունը լինի առավելագույնը և ընտրակեղծիքների ռիսկերը լինեն մինիմալ: Ցուցակների հետ կապված դեռ քննարկումներ են:  Առանձին քննարկումներ ունեցել ենք վրացական, մոլդովական և ղրղզական հասարակական կազմակերպությունների հետ՝ կապված տարբեր ոլորտներում իրենց փորձի հետ: Օրինակ՝ Ղրղզստանում մատնահետքերի վերցման հետ:  Երևի կհիշեք, որ վարչապետը  առաջարկում էր մատնահետքերի հետ կապված սիստեմներ, դրանց տեխնիկական հնարավորություններ էլ են քննարկվում: Ու նաև քննարկվում էին դրա այլընտրանքային տարբերակները: Այսինքն՝ մատների թանաքոտման կամ մատների սփրեյավորման վրացական տարբերակը, երբ ընտրողի՝ քվեաթերթիկ ստանալուց հետո մատներին անգույն սփրեյ են փչում և դա երևում է ուլտրամանուշակագույն լույսի տակ: Եվ տեղամաս մտնող բոլոր անձանց վրա լույսը գցում են՝ վստահանալու համար, որ մարդը մեկ անգամ ևս տեղամասում չի եղել:  Հիշեցնեմ  նաև, որ այլևս չկա նաև անձնագրում կնիք դնելու համակարգը:

-Քվեարկություններից հետո ցուցակների հրապարակման հետ կապված փոփոխություն կլինի՞:

-Ցուցակների հրապարակումը մնալու է:

-Ռեյտինգային ընտրակարգը հանվելո՞ւ  է:

-Դա այնքան ակնհայտ է, որ չի էլ քննարկվում: Միանշանակ է, որ տարածքային ցուցակները դուրս են գալիս:

-ԱԺ անցողիկության շեմերի հարց քննարկվե՞լ է դաշինքների ու կուսակցությունների պարագայում:

-Չէր  բարձրացվել նման հարց, բայց երեկ սփյուռքի կազմակերպություններից մեկի ներկայացուցիչն առաջարկեց Իտալիայի օրինակով նվազեցնել անցողիկության շեմերը: Դարձնել օրինակ՝ 3 կամ 4 տոկոս կուսակցությունների և դաշինքների  համար համապատասխանաբար:  Ես կարծում եմ՝ կարելի է, բայց դա պետք է քննարկել:

-Դա նշանակում է, որ ապագա խորհրդարանում քաղաքական ուժերի ներգրավվածությունն ավելի լայն կլինի:

-Այո՛:

-Այսինքն՝ դա Ձեզ համար սկզբունքորեն ընդունելի է:

-Անձամբ ինձ համար ընդունելի է, բայց այս հարցին ինչ-որ տեղ պետք է սահմանադրագետները պատասխանեն:

-Ասում եք՝ ռեյտինգայինը հանվելու է:  Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը, առանց որի այս ընտրական օրենսգիրքը չի ընդունվի, սրան, ըստ ամենայնի, դեմ կլինի:

-Որպես քաղհասարակություն, մեր խնդիրը լավ Ընտրական օրենսգիրք գրելն է: Հիմա խորհրդարանն ինչը կընդունի, ինչը՝ ոչ, դա քաղաքական ուժերի խնդիրն է: Բայց ռեյտինգային ընտրակարգն անընդունելի է: Եվ ես կարծում եմ, որ հասարակությունը պետք է ճնշում գործադրի և ստիպի, որպեսզի ռեյտինգային ընտրակարգից ձերբազատվի, քանի որ այս ռեյտինգային ընտրակարգի շնորհիվ ՀՀԿ-ն հավաքեց 54 տոկոս՝  չունենալով հանրային աջակցություն: Իսկ որ չունի, արդեն ապացուցելու կարիք չկա:

-Ամեն ինչ ասացիք՝ օրենսդրական մասն է: Իսկ նույն կազմով հանձնաժողովները լավ ընտրությունների անցկացնելու խոչընդոտ չէ՞: Տեսեք՝ դուք ապահովում եք տեսական մասը, բայց կա գործնական մաս: Նաև հարց՝ գտնո՞ւմ եք, որ Տիգրան Մուկուչյանը պետք է մնա ԿԸՀ-ում: Պահանջելո՞ւ եք արդյոք նրա հրաժարականը:

-Այս հարցերի կարգավորումը, ճիշտն ասած, չգիտեմ, որովհետև Տիգրան Մուկուչյանը խորհրդարանի կողմից է ընտրված, ինչպես նաև ԿԸՀ բոլոր անդամները:  Այնպես որ, չգիտեմ… եթե հանրային վստահության համար պետք է հանձնաժողովի կազմը փոխվի, եթե պարզվի, որ հանրությունը դա է պահանջում, ապա դա պետք է քննարկել նույն հանձնաժողովի հետ, որովհետև հանձնաժողովին չգիտեմ, չի կարելի հրամանով գործից ազատել:

-Իսկ ընտրակեղծարարների  տվյալները, խմբերը, որոնք տարիներ շարունակ գործել են, նրանց հետ կապված ինչ-որ բան նախատեսո՞ւմ եք:

-Դրանով  ոստիկանությունը պետք է զբաղվի: Նաև չեմ բացառում,  որ օրենսդրորեն կամ Քրեական դատավարության օրենսգրքում կամ այլ՝ Օպերատիվ հետախուզության մասին   օրենքում,  ամրագրվի նաև, որ Ազգային անվտանգությունը ներգրավվի այդ աշխատանքներում:

-Իսկ Դուք կհավակնե՞ք լինել ԿԸՀ նախագահ:

-Չէ: Ես նման հավակնություն չունեմ:

-Այսինքն՝ եթե նման առաջարկ արվի, կհրաժարվե՞ք:

-Նախ, օրենքը … բարձրագույն իրավաբանական կրթություն է անհրաժեշտ, որը ես, իրականում, չունեմ: Կրթությամբ ֆիզիկոս եմ և մտադիր չեմ ինչ-որ տեղից գնալ դիպլոմ առնել: Եվ երկրորդ. ճիշտն ասած՝ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնին իրապես չեմ հավակնում:

-Իսկ ինչ-որ պաշտոնի հավակնո՞ւմ եք:

-Ոչ, որովհետև անձամբ ինձ դուր է գալիս, այն, ինչ ես անում եմ, և նաև այն ազատությունը, որ ունեմ: