Қазақстанда жатақханаларда қанша орын жетіспейді және студенттер қайда баруы керек?
Қазақстанда студенттер маусымы басталады. Көптеген ЖОО мен колледждер орналасқан мегаполистерге өңірлерден білім алушылар оралып жатыр, сондай-ақ жаңадан келгендер - бірінші курс студенттері де ағылады. Олардың көбі баспана мәселесін шешуі тиіс. Бұл ретте, Ғылым және жоғары білім министрлігі Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитетінің мәліметінше, жатақханалардағы орын тапшылығы әлі де бар: осы жылдың басында 5 176 төсек-орын жетіспеген. Қай өңірдегі студенттер мен колледж оқушылары "шаршы метрге" зәру? Астана мен Алматыға оқуға қанша жас келеді? Орын жетпеген жағдайда не істеу керек? Қосымша тұрғын жайлар қашан пайда болады?
Басқа қалалар мен елдерден қанша адам келді?
Ғылым және жоғары білім министрлігінің Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті ақпаратынша, 2025-2026 оқу жылында республика ЖОО-ларында 724 107 студент тіркелген. Оның ішінде шетелден білім алуға келгендер де аз емес. Статистика бойынша олардың саны - 35 мың адам. Бұл ретте, ведомство алғаш рет Азия елдерінен келген білім алушылар саны ТМД елдерінен келгендердің санынан асып түскенін атап өтті.
"2026–2027 оқу жылына жоғары білімі бар кадрларды даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы 75 мыңнан астам білім беру гранты көлемінде бекітілді. Гранттардың едәуір бөлігі инженерлік, техникалық, педагогикалық, медициналық және IT-бағыттарға, сондай-ақ еңбек нарығында сұранысқа ие басқа да мамандықтарға қарастырылған. Қабылдау науқанының қорытындысы бойынша білім беру гранттарына да, ақылы негізде де түсушілерді қосқанда 205 мыңға жуық абитуриентті оқуға қабылдау күтіледі", - деп нақтылады комитет.
Астананың жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасының есебінше, өткен оқу жылында елордалық жоғары оқу орындарында 112 мың адам, ал колледждерде 38 мыңға жуық адам білім алған. Алматының өз статистикасы бар.
"2025–2026 оқу жылында Алматы қаласының жоғары оқу орындарында 221 мың студент білім алды. 2026–2027 оқу жылында жоғары оқу орындары 75 мыңға жуық студентті қабылдауды жоспарлап отыр. Қазіргі уақытта 221 мың студенттің 149 мыңға жуығы басқа қалалардан келгендер, 19 мыңы шетелдіктер, бұл жатақханалардағы орындарға жоғары сұранысты қалыптастырады", - деп Алматы қалалық жастар саясаты басқармасының мамандары жағдайды сипаттады.
Алматы қалалық білім басқармасының мәліметінше, алматылық колледждерде 86 818 студент білім алған, оның ішінде: 26 885-і - мемлекеттік колледждерде, 59 933-і - жекеменшік колледждерде. Алдағы оқу жылында 30 000-ға жуық адамды қабылдау жоспарланған.
Жатақханаларда қанша орын бар?
Бүгінде бастапқы нарықтағы шаршы метрдің орташа бағасы жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған 65 жатақхана жұмыс істейді, онда 25 мың адам тұра алады. Сонымен қатар қалалық жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқарманың мәліметінше, колледж студенттері үшін шамамен 3,5 мың орынға арналған 19 жатақхана қарастырылған. Алматыда 136 студенттік жатақхана жұмыс істейді, оның 93-і жоғары оқу орындарының базасында. Онда 46,2 мыңнан астам адамды орналастыруға болады.
"2025–2026 оқу жылында Алматыда 88 колледж жұмыс істеді, оның 22-сі - мемлекеттік, 66-сы - жекеменшік. 49 колледждің жатақханасы бар, оның ішінде 12-сі - мемлекеттік, 15-і - жекеменшік. 22 жекеменшік колледж жатақхананы жалға алады. Жалпы алғанда, бұл жатақханалар 4 155 орынға есептелген", - деп қалалық білім басқармасы цифрлармен бөлісті.
Қандай тапшылық бар?
Комитет келтірген мысалға сүйенсек, 2018 жылдың өзінде тапшылық шамамен 61,4 мың орынды құраған. Жатақханалар салу мен реконструкциялауға арналған мемлекеттік тапсырыс механизмі аясында бұл көрсеткіш қысқартылды.
"Осы механизм іске қосылған 2018 жылдан бастап 281 жатақхана пайдалануға берілді, бұл 72 125 жаңа төсек-орынмен қамтамасыз етті. Жобаны іске асыру жеке инвестицияларды тарту арқылы жүзеге асырылады: инвесторлар немесе ЖОО-лар өз қаражаты есебінен жатақханалар салады немесе реконструкциялайды, ал мемлекет нысанды ұзақ мерзімді пайдалану шартымен алты-сегіз жыл ішінде мемлекеттік тапсырыс механизмі арқылы шығындарды өтейді", - деп нақтылады комитет.
Ведомствоның ақпаратынша, қазіргі уақытта Астана және республиканың басқа өңірлері бойынша орын тапшылығы жоқ. 2026 жылдың басына қарай тапшылық тек Алматы қаласында ғана сақталып, 5 176 төсек-орынды құрады.
"Бүгінгі таңдағы жағдай бойынша тапшылық осы көлемде қалып отыр. Негізгі себеп - Алматы қаласының ЖОО-ларында білім алатын студенттердің, ең алдымен басқа қаладан келгендердің санының жыл сайын өсуі", - деп нақтылады қалалық жастар саясаты басқармасы.
Алматылық колледждер туралы айтатын болсақ, өткен оқу жылында 2 200 төсек-орын жетіспеген. Білім басқармасының мәліметінше, осы маусымның басында да тапшылық деңгейі өзгеріссіз қалып отыр. Алайда, Комитет өкілдері жалпы қажеттілікті динамикада қарастыру керектігін айтты. Демография, ішкі көші-қон және білім алушылардың жалпы санының өзгеруіне байланысты бұл көрсеткіш жыл сайын өзгеріп отыруы мүмкін. Сондықтан орындарға деген қажеттілік осы жылдың қыркүйек айында студенттерді қабылдау және орналастыру аяқталғаннан кейін тағы да нақтыланатын болады.
Орын жетпеген жағдайда не істеу керек?
Орналастыру, бос орындардың болуы, оларды жатақханалар арасында қайта бөлу, мемлекеттік қолдау шаралары бойынша ахуалдық орталықтардан кеңес алуға болады. Комитет мәліметінше, форс-мажорлық жағдайға тап болған немесе тұрақты тұрғын жай күтіп жүрген студенттер дағдарыс орталықтарының көмегіне жүгіне алады.
"Биыл ахуалдық орталықты Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті базасында, ал дағдарыс орталығын студенттердің уақытша тұруына арналған резервтік орындары бар М. Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және логистика университеті базасында орналастыру жоспарланған. Барлық жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында орналастыру мәселелері бойынша консультациялық және ұйымдастырушылық қолдау көрсететін ахуалдық орталықтар, жобалық кеңселер мен студенттік омбудсмендер жұмысын жалғастырады", - деп хабарлады ведомство.
Сонымен қатар оқу орындары келісімшарт негізінде жатақханалармен және хостелдермен жұмыс істейді. Комитет бұл нысандардың қауіпсіздік талаптарына, санитарлық-эпидемиологиялық және өртке қарсы нормаларға сәйкес келуі тиіс екенін, соның ішінде бейнебақылау жүйелері мен дабыл қаққыштары орнатылуы керектігін атап өтті.
"Қазіргі уақытта Алматыда студенттерді орналастыру үшін 43 жекеменшік жатақхана мен 22 хостел жұмыс істеп тұр. 2026-2027 оқу жылына арналған баға жатақхананың меншік нысанына байланысты болады. Мемлекеттік жатақханаларда құны айына 15 мың теңгеден, ал жекеменшік жатақханаларда 30 мың теңгеден басталады. Сонымен қатар ALT University №4 жатақханасының базасында 50 төсек-орындық Дағдарыс орталығы жұмыс істейтін болады. Бұдан бөлек, мұқтаж студенттер уақытша хостелдер мен қонақ үйлерге орналастырылады", - деп мәлімдеді Алматы қаласының Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы.
Астана қаласының Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы орын жетіспеген жағдайда студенттерге жоғары оқу орындарымен тиісті келісімшарт жасасқан хостелдер ұсынылатынын нақтылады. Қазір мұндай 20 нысан бар. Ай сайынғы құны - 20 мыңнан 40 мың теңгеге дейін.
Жаңа жатақханалар қашан салынады?
Биыл 5 366 төсек-орынға арналған 11 жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр, деп хабарлады комитет. Оның ішінде:
Астана - 2 002 орындық төрт жатақхана.
"2026 жылы елордада жалпы сыйымдылығы 3 854 төсек-орындық 4 студенттік жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Айта кетерлігі, 2026 жылдың наурызында колледж студенттеріне арналған 938 орындық жаңа жатақхана ашылды. Сонымен қатар 2026 жылдың шілдесінде Қазақ ұлттық спорт университетінің студенттер тұруына арналған 1000 орындық жаңа корпусы іске қосылды. Осылайша, 2026 жылдың соңына дейін жоғары оқу орындарының білім алушыларына арналған тағы екі студенттік жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр", - деп Астана бойынша деректерді қалалық жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы нақтылады.
Алматы - 1 440 орындық екі жатақхана. Алматы әкімдігі қазіргі уақытта қосымша тағы 11 нысанның құрылысы жүріп жатқанын қосты. Бұл жобалар жеке инвестициялар есебінен жүзеге асырылып жатыр.
"Сондай-ақ жаңа Инновациялық техникалық колледжді іске қосу жоспарда бар, оның жанынан 300 төсек-орындық жатақхана жұмыс істейді. Кешен Алатау ауданындағы "Алғабас" ықшам ауданында орналасады", - деп жаңа нысандар туралы мәлімет берді Алматы қалалық білім басқармасы.
Шымкент - 804 орындық екі жатақхана
Түркістан облысы - 120 орындық бір жатақхана
Атырау облысы - 500 орындық бір жатақхана
Қарағанды облысы - 500 орындық бір жатақхана
30 маусымдағы жағдай бойынша, сыйымдылығы 1 522 орындық бес нысан 90-95 пайызға дайын. 2 404 адамға арналған тағы төрт нысанның жұмысы 75-85 пайызға аяқталды, оның екеуі Алматыда орналасқан және олардың дайындығы - 35 пайыздан төмен.
Тағы оқыңыз:
Алматыда қайталама нарықтағы үйлер арзандап жатыр, ал жаңа пәтерлер бағасы қандай? Талдау
Пәтерді жалға берсеңіз, қандай салықтарды төлеу керек? Нұсқаулық
Басқа қалалар мен елдерден қанша адам келді?
Ғылым және жоғары білім министрлігінің Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті ақпаратынша, 2025-2026 оқу жылында республика ЖОО-ларында 724 107 студент тіркелген. Оның ішінде шетелден білім алуға келгендер де аз емес. Статистика бойынша олардың саны - 35 мың адам. Бұл ретте, ведомство алғаш рет Азия елдерінен келген білім алушылар саны ТМД елдерінен келгендердің санынан асып түскенін атап өтті.
"2026–2027 оқу жылына жоғары білімі бар кадрларды даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы 75 мыңнан астам білім беру гранты көлемінде бекітілді. Гранттардың едәуір бөлігі инженерлік, техникалық, педагогикалық, медициналық және IT-бағыттарға, сондай-ақ еңбек нарығында сұранысқа ие басқа да мамандықтарға қарастырылған. Қабылдау науқанының қорытындысы бойынша білім беру гранттарына да, ақылы негізде де түсушілерді қосқанда 205 мыңға жуық абитуриентті оқуға қабылдау күтіледі", - деп нақтылады комитет.
Астананың жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасының есебінше, өткен оқу жылында елордалық жоғары оқу орындарында 112 мың адам, ал колледждерде 38 мыңға жуық адам білім алған. Алматының өз статистикасы бар.
"2025–2026 оқу жылында Алматы қаласының жоғары оқу орындарында 221 мың студент білім алды. 2026–2027 оқу жылында жоғары оқу орындары 75 мыңға жуық студентті қабылдауды жоспарлап отыр. Қазіргі уақытта 221 мың студенттің 149 мыңға жуығы басқа қалалардан келгендер, 19 мыңы шетелдіктер, бұл жатақханалардағы орындарға жоғары сұранысты қалыптастырады", - деп Алматы қалалық жастар саясаты басқармасының мамандары жағдайды сипаттады.
Алматы қалалық білім басқармасының мәліметінше, алматылық колледждерде 86 818 студент білім алған, оның ішінде: 26 885-і - мемлекеттік колледждерде, 59 933-і - жекеменшік колледждерде. Алдағы оқу жылында 30 000-ға жуық адамды қабылдау жоспарланған.
Жатақханаларда қанша орын бар?
Бүгінде бастапқы нарықтағы шаршы метрдің орташа бағасы жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған 65 жатақхана жұмыс істейді, онда 25 мың адам тұра алады. Сонымен қатар қалалық жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқарманың мәліметінше, колледж студенттері үшін шамамен 3,5 мың орынға арналған 19 жатақхана қарастырылған. Алматыда 136 студенттік жатақхана жұмыс істейді, оның 93-і жоғары оқу орындарының базасында. Онда 46,2 мыңнан астам адамды орналастыруға болады.
"2025–2026 оқу жылында Алматыда 88 колледж жұмыс істеді, оның 22-сі - мемлекеттік, 66-сы - жекеменшік. 49 колледждің жатақханасы бар, оның ішінде 12-сі - мемлекеттік, 15-і - жекеменшік. 22 жекеменшік колледж жатақхананы жалға алады. Жалпы алғанда, бұл жатақханалар 4 155 орынға есептелген", - деп қалалық білім басқармасы цифрлармен бөлісті.
Қандай тапшылық бар?
Комитет келтірген мысалға сүйенсек, 2018 жылдың өзінде тапшылық шамамен 61,4 мың орынды құраған. Жатақханалар салу мен реконструкциялауға арналған мемлекеттік тапсырыс механизмі аясында бұл көрсеткіш қысқартылды.
"Осы механизм іске қосылған 2018 жылдан бастап 281 жатақхана пайдалануға берілді, бұл 72 125 жаңа төсек-орынмен қамтамасыз етті. Жобаны іске асыру жеке инвестицияларды тарту арқылы жүзеге асырылады: инвесторлар немесе ЖОО-лар өз қаражаты есебінен жатақханалар салады немесе реконструкциялайды, ал мемлекет нысанды ұзақ мерзімді пайдалану шартымен алты-сегіз жыл ішінде мемлекеттік тапсырыс механизмі арқылы шығындарды өтейді", - деп нақтылады комитет.
Ведомствоның ақпаратынша, қазіргі уақытта Астана және республиканың басқа өңірлері бойынша орын тапшылығы жоқ. 2026 жылдың басына қарай тапшылық тек Алматы қаласында ғана сақталып, 5 176 төсек-орынды құрады.
"Бүгінгі таңдағы жағдай бойынша тапшылық осы көлемде қалып отыр. Негізгі себеп - Алматы қаласының ЖОО-ларында білім алатын студенттердің, ең алдымен басқа қаладан келгендердің санының жыл сайын өсуі", - деп нақтылады қалалық жастар саясаты басқармасы.
Алматылық колледждер туралы айтатын болсақ, өткен оқу жылында 2 200 төсек-орын жетіспеген. Білім басқармасының мәліметінше, осы маусымның басында да тапшылық деңгейі өзгеріссіз қалып отыр. Алайда, Комитет өкілдері жалпы қажеттілікті динамикада қарастыру керектігін айтты. Демография, ішкі көші-қон және білім алушылардың жалпы санының өзгеруіне байланысты бұл көрсеткіш жыл сайын өзгеріп отыруы мүмкін. Сондықтан орындарға деген қажеттілік осы жылдың қыркүйек айында студенттерді қабылдау және орналастыру аяқталғаннан кейін тағы да нақтыланатын болады.
Орын жетпеген жағдайда не істеу керек?
Орналастыру, бос орындардың болуы, оларды жатақханалар арасында қайта бөлу, мемлекеттік қолдау шаралары бойынша ахуалдық орталықтардан кеңес алуға болады. Комитет мәліметінше, форс-мажорлық жағдайға тап болған немесе тұрақты тұрғын жай күтіп жүрген студенттер дағдарыс орталықтарының көмегіне жүгіне алады.
"Биыл ахуалдық орталықты Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті базасында, ал дағдарыс орталығын студенттердің уақытша тұруына арналған резервтік орындары бар М. Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және логистика университеті базасында орналастыру жоспарланған. Барлық жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында орналастыру мәселелері бойынша консультациялық және ұйымдастырушылық қолдау көрсететін ахуалдық орталықтар, жобалық кеңселер мен студенттік омбудсмендер жұмысын жалғастырады", - деп хабарлады ведомство.
Сонымен қатар оқу орындары келісімшарт негізінде жатақханалармен және хостелдермен жұмыс істейді. Комитет бұл нысандардың қауіпсіздік талаптарына, санитарлық-эпидемиологиялық және өртке қарсы нормаларға сәйкес келуі тиіс екенін, соның ішінде бейнебақылау жүйелері мен дабыл қаққыштары орнатылуы керектігін атап өтті.
"Қазіргі уақытта Алматыда студенттерді орналастыру үшін 43 жекеменшік жатақхана мен 22 хостел жұмыс істеп тұр. 2026-2027 оқу жылына арналған баға жатақхананың меншік нысанына байланысты болады. Мемлекеттік жатақханаларда құны айына 15 мың теңгеден, ал жекеменшік жатақханаларда 30 мың теңгеден басталады. Сонымен қатар ALT University №4 жатақханасының базасында 50 төсек-орындық Дағдарыс орталығы жұмыс істейтін болады. Бұдан бөлек, мұқтаж студенттер уақытша хостелдер мен қонақ үйлерге орналастырылады", - деп мәлімдеді Алматы қаласының Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы.
Астана қаласының Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы орын жетіспеген жағдайда студенттерге жоғары оқу орындарымен тиісті келісімшарт жасасқан хостелдер ұсынылатынын нақтылады. Қазір мұндай 20 нысан бар. Ай сайынғы құны - 20 мыңнан 40 мың теңгеге дейін.
Жаңа жатақханалар қашан салынады?
Биыл 5 366 төсек-орынға арналған 11 жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр, деп хабарлады комитет. Оның ішінде:
Астана - 2 002 орындық төрт жатақхана.
"2026 жылы елордада жалпы сыйымдылығы 3 854 төсек-орындық 4 студенттік жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Айта кетерлігі, 2026 жылдың наурызында колледж студенттеріне арналған 938 орындық жаңа жатақхана ашылды. Сонымен қатар 2026 жылдың шілдесінде Қазақ ұлттық спорт университетінің студенттер тұруына арналған 1000 орындық жаңа корпусы іске қосылды. Осылайша, 2026 жылдың соңына дейін жоғары оқу орындарының білім алушыларына арналған тағы екі студенттік жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр", - деп Астана бойынша деректерді қалалық жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы нақтылады.
Алматы - 1 440 орындық екі жатақхана. Алматы әкімдігі қазіргі уақытта қосымша тағы 11 нысанның құрылысы жүріп жатқанын қосты. Бұл жобалар жеке инвестициялар есебінен жүзеге асырылып жатыр.
"Сондай-ақ жаңа Инновациялық техникалық колледжді іске қосу жоспарда бар, оның жанынан 300 төсек-орындық жатақхана жұмыс істейді. Кешен Алатау ауданындағы "Алғабас" ықшам ауданында орналасады", - деп жаңа нысандар туралы мәлімет берді Алматы қалалық білім басқармасы.
Шымкент - 804 орындық екі жатақхана
Түркістан облысы - 120 орындық бір жатақхана
Атырау облысы - 500 орындық бір жатақхана
Қарағанды облысы - 500 орындық бір жатақхана
30 маусымдағы жағдай бойынша, сыйымдылығы 1 522 орындық бес нысан 90-95 пайызға дайын. 2 404 адамға арналған тағы төрт нысанның жұмысы 75-85 пайызға аяқталды, оның екеуі Алматыда орналасқан және олардың дайындығы - 35 пайыздан төмен.
Тағы оқыңыз:
Алматыда қайталама нарықтағы үйлер арзандап жатыр, ал жаңа пәтерлер бағасы қандай? Талдау
Пәтерді жалға берсеңіз, қандай салықтарды төлеу керек? Нұсқаулық