Οργασμός, ένα τυφλό σημείο της κοινωνίας
Αυτά τα κείμενα αρχίζουν συνήθως με έναν ορισμό. Αλλά εδώ υπάρχει μια σύγχυση. Οι νευρολόγοι λένε ότι πρόκειται για τη νευρολογική απάντηση στη διέγερση του αιδοιικού (και πυελικού) νεύρου και ολόκληρου του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Οι ψυχολόγοι επιμένουν ότι το κέντρο είναι η συνείδηση. Το 2001, αμερικανοί επιστήμονες προσπάθησαν να καταλήξουν σε έναν ορισμό, αλλά τελικά κατέγραψαν 26 διαφορετικές εκδοχές. Aς καταφύγουμε λοιπόν στην πεζότητα των λεξικών. Οργασμός, λέει ο Μπαμπινιώτης, είναι η κορύφωση της σεξουαλικής διέγερσης και ικανοποίησης
Οι ορισμοί μπορεί να είναι πολλοί, η έρευνα όμως είναι ελάχιστη. Ο οργασμός, που μερικές φορές αποκαλείται και «μικρός θάνατος», είναι ένα τυφλό σημείο της επιστήμης και της κοινωνίας, λέει σε συνέντευξή του στη «Libération» ο γάλλος ερευνητής Ενγκεράν Μασιά, συγγραφέας του υπό έκδοση βιβλίου «Ανθρωπολογία του οργασμού». Κι όμως πρόκειται για ένα φαινόμενο που βρίσκεται στο σταυροδρόμι των γνώσεων.
Ο οργασμός είναι ένα φαινόμενο αναμφίβολα βιολογικό, σημειώνει ο Μασιά, συνδέεται όμως και με τις επιθυμίες μας, τις φαντασιώσεις μας, άρα έχει και ψυχολογική διάσταση. Είναι επίσης φαινόμενο κοινωνικό, καθώς μπορεί κανείς να τον νιώσει μόνος του, με άλλο ένα άτομο ή με περισσότερα. Είναι, τέλος, φαινόμενο πολιτισμικό, με την έννοια ότι η έκταση της ηδονής εξαρτάται από την κοινωνία στην οποία ζεις, ενώ και στους κόλπους της ίδιας κοινωνίας παίζουν ρόλο η ηλικία, το φύλο, το θρήσκευμα, η επαγγελματική τάξη.
Κάποτε λέγαμε ότι τα πάντα είναι πολιτικά. Είναι και ο οργασμός πολιτικός; «Ναι, πρώτον λόγω των “ερωτικών αδικιών” που παρατηρούνται, δεύτερον λόγω της απουσίας αυτής της λέξης από τα σχολικά προγράμματα. Το να μιλάμε όμως για την ηδονή είναι ένας τρόπος να καταπολεμάμε τους κινδύνους που συνδέονται με τη σεξουαλικότητα. Αν μάθαιναν τα παιδιά ότι η σεξουαλικότητα πρέπει να αποτελεί πηγή απόλαυσης, τόσο για τον εαυτό σου όσο και για τους άλλους, ίσως να υπήρχε λιγότερη βία σε αυτό το πεδίο». Ο έρωτας είναι άλλο πράγμα, ο Μασιά τον θεωρεί πολιτισμική κατασκευή και αποφεύγει να μιλάει στο βιβλίο του γι’ αυτόν, προτιμώντας να μείνει στην επιστημονική σφαίρα.
Μια σκέψη που του πέρασε από το μυαλό ενώ πραγματοποιούσε την έρευνά του είναι ότι ο οργασμός και η «εξημέρωσή» του ίσως να βρέθηκαν στο κέντρο της ανθρωπολογικής επανάστασης που, πριν από περίπου 1 εκατ, χρόνια, σήμανε το πέρασμα από την κατάσταση της «ακολασίας» (που δημιουργούσε προβλήματα στην ανάπτυξη των κοινωνιών και προκαλούσε συγκρούσεις) στον πολιτισμό.
«Αυτό που διακρίνει εν μέρει το κοινωνικοσεξουαλικό μας σύστημα από εκείνα των πιο στενών μας συγγενών, των χιμπατζήδων και των Mπονόμπο, είναι ότι είμαστε βασικά μονογαμικοί», λέει στη «Libération». «Εχει ενδιαφέρον ότι την ίδια περίπου περίοδο εμφανίζεται ο Αχελαίος πολιτισμός (με τα περίφημα αμφίπλευρα), ο πρώτος πραγματικά συσσωρευτικός πολιτισμός, που θεωρείται μια επανάσταση τόσο σε υλικό όσο και σε γνωστικό επίπεδο. Ο πολιτισμός αυτός χρειαζόταν τη γλώσσα. Δεν θεωρώ τυχαίο λοιπόν ότι τότε εμφανίζονται επίσης η μονογαμία και η τιθάσευση της ηδονής. Η γλώσσα επέτρεψε την επιβολή κανόνων».
Ενα φαινόμενο που, αντίθετα με τον ίδιο τον οργασμό, έχει μελετηθεί πολύ είναι το «οργασμικό χάσμα» (orgasm gap), η διαφορά δηλαδή ανάμεσα στα ποσοστά των ανδρών και των γυναικών που δηλώνουν ότι φτάνουν σε οργασμό σε μια σχέση. Η διαφορά αυτή μπορεί στις δυτικές κοινωνίες να φτάσει ακόμη και τις 30 μονάδες, παρατηρείται όμως σε όλους τους πολιτισμούς, κάτι που καθιστά τον γυναικείο οργασμό ένα μεγαλύτερο «μυστήριο» και εξηγεί γιατί υπάρχουν περισσότερες επιστημονικές μελέτες γι’ αυτόν απ’ ό,τι για τον ανδρικό. Μια απάντηση είναι ότι, αντίθετα με τον ανδρικό, που περιορίζεται συνήθως στην εκσπερμάτιση και την τεκνοποιία, ο γυναικείος οργασμός δεν συνδέεται ακριβώς με μια αναπαραγωγική λειτουργία που ενθαρρύνεται κοινωνικά.
Το οργασμικό χάσμα αποτυπώνει, όμως, και την ανδρική κυριαρχία στις κοινωνίες μας, επισημαίνει ο γάλλος ερευνητής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επικράτηση της διείσδυσης στις σεξουαλικές σχέσεις, η οποία έχει αποδειχθεί στατιστικά ότι δεν αρκεί στις γυναίκες για να φτάσουν σε οργασμό: χρειάζεται συχνά και ο αυνανισμός. Σε κάθε περίπτωση, μια γυναίκα φτάνει ευκολότερα σε οργασμό όταν βρίσκεται σε σχέση και το ταίρι της τη γνωρίζει καλύτερα και την προσέχει περισσότερο.
Και ο Μάης του ’68, με το «Απολαύστε ανεμπόδιστα»; Πόσο επηρέασε τον οργασμό; «Οι εκθέσεις Κίνσεϊ, τη δεκαετία του 1950, αποτέλεσαν ένα είδος καταλύτη που επηρέασε βαθιά την πουριτανική αμερικανική κοινωνία και, στη συνέχεια, τη Γαλλία. Την επόμενη δεκαετία, τρεις παράγοντες οδήγησαν σε μια νέα προσέγγιση της σεξουαλικής απόλαυσης: η υποχώρηση του ρόλου της θρησκείας στη ζωή των ατόμων, η ενθάρρυνση των ατόμων να είναι αυτόνομα, δημιουργικά και ανεξάρτητα και η φεμινιστική επανάσταση που έκανε σταδιακά την ανδρική κυριαρχία να υποχωρήσει».
Σάλι Γκρίνουολντ (1986 – ): Περισσότερο και καλύτερο
Είναι καθηγήτρια στο Στάνφορντ και της αρέσει να λέει ότι είναι η ευτυχέστερη γυναικολόγος στην Αμερική. Συμμερίζεται την εμμονή της Σίλικον Βάλεϊ για διαρκή βελτίωση και καινοτομία. Αντίθετα όμως με δεκάδες άλλους γκουρού του biohacking που έχουν για πελάτες τους εκατομμυριούχους της περιοχής, η Γκρίνουολντ θέλει να πετύχει αυτόν τον στόχο εν μέρει μέσω του οργασμού (το λιπαντικό, λέει, είναι εξίσου πολύτιμο με το αντηλιακό). Σύνθημά της, έγραφε τις προάλλες ο «New Yorker», είναι «Η σεξουαλική υγεία είναι υγεία». Περισσότερο από τη διάρκεια ζωής, την ενδιαφέρει η αύξηση της διάρκειας της σεξουαλικής ζωής. Και γι’ αυτό ενθαρρύνει τις γυναίκες να κάνουν περισσότερο και καλύτερο σεξ, επινοώντας στρατηγικές όπως το «Fuck-it February», την όσο το δυνατόν δηλαδή συχνότερη σεξουαλική συνεύρεση στον βραχύτερο μήνα του χρόνου. Είναι βέβαια κομμάτι ακριβή: η ετήσια αμοιβή της φτάνει τα δεκάδες χιλιάδες δολάρια.