Εξαντλημένοι γύπες ξαναβρίσκουν τον δρόμο τους
Δεν είναι συνηθισμένη η εικόνα ενός γύπα σε… ξαπλώστρες. Κι όμως, φέτος, παρατηρήθηκε και αυτό, όταν ένα εξαντλημένο από τη ζέστη και τη δίψα όρνιο «προσγειώθηκε» στα Μάρμαρα, μια μικρή παραλία στα νότια του νομού Χανίων. Ενα άλλο «διασώθηκε» από τους ανθρώπους του 2ου πυροσβεστικού σταθμού στον Αερολιμένα Ηρακλείου στα μέσα του Αυγούστου, καθώς είχε καθίσει χωρίς δυνάμεις στο φτερό ενός αεροπλάνου.
Και τα δύο περιστατικά, όπως ήταν αναμενόμενο, αποτέλεσαν αγαπημένο θέμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – δεν ήταν όμως τα μοναδικά. Από το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου μέχρι και τις αρχές Σεπτεμβρίου, εξαντλημένοι από τις υψηλές θερμοκρασίες και αφυδατωμένοι γύπες «πέφτουν» στους δρόμους, στη θάλασσα, στις παραλίες – κι αυτό δεν είναι μόνο φετινό φαινόμενο. Αυτή τη χρονιά, περισσότεροι από 35 γύπες έχουν μεταφερθεί από την Κρήτη, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και το Δασαρχείο Χανίων, στις εγκαταστάσεις του Συλλόγου Προστασίας και Περίθαλψης της Αγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ.
Νοσηλεία και «επιστροφή»
«Αυτά που πέφτουν», λέει στα «ΝΕΑ» η πρόεδρος της ΑΝΙΜΑ, Μαρία Γανωτή, «είναι νεαρά και άπειρα άτομα, τα οποία αναζητώντας νερό (δεν βρίσκουν εύκολα αυτή την εποχή στα ορεινά), φτάνουν στις παραλίες. Δεν έχουν, όμως, τη δύναμη να επιστρέψουν στα βουνά τους, χάνουν τα ανοδικά ρεύματα και πέφτουν εξαντλημένα». Πολλούς γύπες «ψαρεύουν» από τη θάλασσα οι ψαράδες με τις βάρκες τους. Συχνά, μάλιστα, έχουν πιει αρκετό νερό και, εκτός από αφυδάτωση, παθαίνουν και παραισθήσεις.
Το θετικό είναι, όπως αποδεικνύεται και στην πράξη, ότι αρκετοί αντιδρούν σωστά και άμεσα βλέποντας ένα μικρό αφυδατωμένο όρνιο, και σπεύδουν να ενημερώσουν τις Αρχές – γιατί ο χρόνος είναι πολύ σημαντικός. Από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και το Δασαρχείο Χανίων, οι μικροί γύπες μεταφέρονται στην Αθήνα, στην ΑΝΙΜΑ. Μετά την εντατική νοσηλεία τους, τοποθετούνται στον εξωτερικό κλωβό όπου και μένουν για ένα περίπου 6μηνο – πριν «επιστρέψουν» (ακτοπλοϊκώς πάλι) και απελευθερωθούν στον τόπο τους.
Γύπας που μόλις έχει «ψαρευθεί» στην Κρήτη. Επόμενη στάση, η ΑΝΙΜΑ στην πρωτεύουσα, για να του παρασχεθεί η κατάλληλη φροντίδα
Αυτό το χρονικό διάστημα τους βοηθά να αποκτήσουν την απαιτούμενη ωριμότητα για να μπορέσουν να επιβιώσουν. «Ετσι προβλέπει το πρωτόκολλο», λέει η κ. Γανωτή «αλλά και η εμπειρία μάς δείχνει ότι αν απελευθερωθούν πιο νωρίς, πολλές φορές ξαναέρχονται – κάτι που δεν ισχύει με όσους μικρούς γύπες απελευθερωθούν μετά το εξάμηνο». Σημειώνεται, δε, ότι οι ειδικοί έχουν τη δυνατότητα να τα αναγνωρίσουν, καθώς από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας έχει γίνει δακτυλίωση των πουλιών (εξειδικευμένοι επιστήμονες έχουν τοποθετήσει στο πόδι τους ένα μικρό «δακτυλίδι» με έναν μοναδικό κωδικό που λειτουργεί ως ταυτότητα).
Ενας κλωβός στην Κρήτη
Κάθε χρόνο υπολογίζεται ότι στην Κρήτη γεννιούνται 400-450 όρνια, αλλά περίπου τα μισά καταφέρνουν να επιβιώσουν, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Για τη στήριξή τους λειτουργεί από το 2024 σε μια ορεινή θέση κοντά στη Γέργερη Ηρακλείου ένας κλωβός προσαρμογής και ενδυνάμωσης γυπών στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE IP 4 NATURA. Ο κλωβός είναι κατάλληλα διαμορφωμένος, ώστε να προσομοιάζει με τις φυσικές κούρνιες των γυπών, ενώ υπάρχει τροφοδοσία νερού σε μόνιμη βάση και τακτική παροχή τροφής υπό την ευθύνη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, που τον διαχειρίζεται μαζί με την Ορνιθολογική.
Δεν είναι μόνο ο καύσωνας και οι υψηλές θερμοκρασίες που απειλούν τους γύπες. Ενας πολύ μεγάλος εχθρός είναι και τα δηλητηριασμένα δολώματα. Η κ. Γανωτή θυμίζει μάλιστα το περιστατικό της δηλητηρίασης ζώων στη Δαδιά φέτος τον Μάρτιο, όταν μέσα σε λίγες μόνο μέρες εντοπίστηκαν νεκροί από δηλητηριασμένα δολώματα εννιά μαυρόγυπες, τέσσερις γερακίνες, τέσσερις κόρακες, ένας λύκος, πέντε αλεπούδες, δύο κουνάβια, ενώ τρεις ακόμα δηλητηριασμένοι μαυρόγυπες έγιναν ευτυχώς καλά και επέστρεψαν στο φυσικό τους περιβάλλον.