Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Ξεκαθαρίζουν οι αρμοδιότητες Δήμων και Περιφερειών – Τέλος στο «αλαλούμ»

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από χθες – και μέχρι τις 4 Ιουνίου – ο πολυαναμενόμενος Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος ενσωματώνει σε ένα ενιαίο κείμενο σειρά νομοθετημάτων, που αφορούν στον πυρήνα της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών.

Με το σχέδιο νόμου επιχειρείται η ρύθμιση ζητημάτων που έχουν να κάνουν με την καθημερινή λειτουργία των αυτοδιοικητικών οργανισμών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Ταυτόχρονα, όμως, αφορά και στον πολίτη, καθώς ενισχύει την ενεργή συμμετοχή του στην τοπική κοινωνία, αλλά και μέσω της καταγραφής των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών, μπορεί να γνωρίζει ποιος είναι αρμόδιος για ποια ακριβώς αρμοδιότητα. Έτσι, θα αποφεύγεται το «αλαλούμ» που καταγράφεται κάθε φορά μετά από κάποια φυσική καταστροφή ή κακοκαιρία για το ποιος είναι υπεύθυνος και για την αποκατάσταση ποιων ζημιών.

Σημειώνεται πώς ο νέος Κώδικας αποτελείται από έξι βιβλία:

Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου προεκλογικών δαπανών.

Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.

Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών.

Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας.

Η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας.

Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε λοιπές διατάξεις που αφορούν στην αυτοδιοίκηση, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου της ευρωπαϊκής χάρτας αυτονομίας.

Αξίζει να σημειωθεί πως στις σημαντικές αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας είναι η θεσμοθέτηση της διεξαγωγής συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Εισάγεται νέος τρόπος εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών. Παράλληλα, στον νέο Κώδικα περιλαμβάνεται αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας αποκλειστικά επί των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α..