O Τραμπ ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκε η συμφωνία με το Ιράν – «Ανοίγει το Ορμούζ και αίρεται ο ναυτικός αποκλεισμός»

Τη σύναψη συμφωνίας με το Ιράν επισημοποίησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ με ανάρτησή του στο Truth Social. Σύμφωνα με τον Τραμπ θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και θα  αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ.

«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους! Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρέει το πετρέλαιο!», έγραψε χαρακτηριστικά.

Λίγη ώρα νωρίτερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαχμπάζ Σαρίφ είχε ανακοινώσει μέσω Χ ότι ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν στην συμφωνία για την ειρήνη, έπειτα από εντατικές διαπραγματεύσεις.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν, έπειτα από «εντατικές διαπραγματεύσεις», κατέληξαν σε «συμφωνία ειρήνης», που θα σημάνει τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε «όλα» τα μέτωπα, «συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», και ότι θα υπογραφτεί επίσημα την Παρασκευή 19η Ιουνίου στη Γενεύη, στην Ελβετία.

Σύμφωνα με την ανάρτησή του, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία, με τον Σαρίφ να ευχαριστεί το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία για τη συμβολή τους στη διαμεσολάβηση.

Βανς: Θα δώσω το «παρών» στην υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν – Ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής του Τραμπ

Το ενδεχόμενο να παραστεί προσωπικά ο Ντόναλντ Τραμπ στην τελετή υπογραφής της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν άφησε ανοιχτό ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Μιλώντας στο Fox News, ο Βανς δήλωσε ότι ο ίδιος σχεδιάζει να συμμετάσχει στην επίσημη τελετή υπογραφής του μνημονίου κατανόησης, ωστόσο διευκρίνισε πως δεν έχει ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση για το ποιος θα εκπροσωπήσει τελικά την αμερικανική πλευρά.

«Ακόμη εξετάζουμε τις λεπτομέρειες σχετικά με το ποιος θα παρευρεθεί στην τελετή υπογραφής. Εγώ σκοπεύω να είμαι εκεί, αλλά είναι πιθανό να παραστεί και ο ίδιος ο πρόεδρος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ναυτικός αποκλεισμός

Ο Ντόναλντ Τραμπ διέταξε τον ναυτικό αποκλεισμό στα μέσα Απριλίου, περίπου έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, καθώς το Ιράν διατηρούσε ουσιαστικά κλειστά τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ. Στόχος του μέτρου ήταν να αυξηθεί περαιτέρω η οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, εμποδίζοντας τη διέλευση «μη συμμορφούμενων» πλοίων και περιορίζοντας τα έσοδα του Ιράν από το εμπόριο ενέργειας.

Παρότι ο Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή ότι ενέκρινε το «άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς», αυτό δεν σημαίνει ότι η ναυσιπλοΐα θα επιστρέψει άμεσα στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο. Το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί δικούς του περιορισμούς στην περιοχή, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη έχει τοποθετήσει και ναυτικές νάρκες.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι από τις 13 Απριλίου έχει «ανακατευθύνει 139 εμπορικά πλοία που συμμορφώνονταν με τις οδηγίες και έχει ακινητοποιήσει ή εξουδετερώσει 9 μη συμμορφούμενα σκάφη».

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησαν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, με δύο αεροπλανοφόρα και περισσότερα από δώδεκα αντιτορπιλικά να συμμετέχουν στις επιχειρήσεις επιτήρησης και εφαρμογής του αποκλεισμού.

Τι προηγήθηκε των ανακοινώσεων

Σημαντική εξέλιξη στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να σηματοδοτεί η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ περί επίτευξης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως.

Η είδηση έγινε αρχικά γνωστή μέσω ανακοίνωσης του Πακιστάν, το οποίο ανέφερε ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη κατέληξαν σε συμφωνία που προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο.

Λίγη ώρα αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε τη συμφωνία με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανακοινώνοντας ότι έδωσε εντολή να τερματιστεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στα ιρανικά λιμάνια και στα Στενά του Ορμούζ.

«Συγχαρητήρια σε όλους», έγραψε ο Τραμπ, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει».

Υπογραφή στη Ελβετία

Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία, ενώ παραμένει άγνωστο το ακριβές χρονοδιάγραμμα για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι θα προχωρήσει σε σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων κατά του Ιράν, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και να ενισχύσει την οικονομία της, η οποία έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τον πόλεμο και τις διεθνείς κυρώσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται η σταδιακή άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, καθώς θα επανέρχεται η κανονικότητα στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση με βαρύ τίμημα

Η συμφωνία ουσιαστικά επαναφέρει το πλαίσιο που ίσχυε πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.

Ωστόσο, η Τεχεράνη εξέρχεται από τον πόλεμο με ένα νέο διαπραγματευτικό χαρτί, καθώς απέδειξε ότι μπορεί να επηρεάζει καθοριστικά τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, φυσικού αερίου και πετροχημικών προϊόντων.

Η πρακτική διακοπή της λειτουργίας του περάσματος κατά τη διάρκεια της κρίσης προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και αύξησε τις ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία.

Το Ισραήλ στο περιθώριο των συνομιλιών

Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Ισραήλ, γεγονός που προκάλεσε δυσαρέσκεια στο Τελ Αβίβ.

Η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο μετά την ισραηλινή επιδρομή στα νότια προάστια της Βηρυτού, η οποία απείλησε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες λίγες ώρες πριν από την ολοκλήρωσή τους.

Πακιστανικές πηγές αναφέρουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ενώ μέσα στην εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσουν τεχνικές συναντήσεις για την εφαρμογή των όρων.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ανοιχτό μέτωπο

Παρά τη συμφωνία για τον τερματισμό των συγκρούσεων, το πιο δύσκολο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι προτεραιότητά της ήταν η λήξη του πολέμου και όχι η άμεση διευθέτηση των πυρηνικών διαφορών με τη Δύση.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, το Ιράν διαθέτει περισσότερα από 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, επίπεδο που απέχει σχετικά λίγο από το 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Η ιρανική κυβέρνηση επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα και μέχρι στιγμής δεν έχει δεσμευθεί για εγκατάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Παρά τα ανοιχτά ζητήματα, η συμφωνία θεωρείται η σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη των τελευταίων μηνών και αναμένεται να επηρεάσει τόσο τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή όσο και τις διεθνείς αγορές ενέργειας.