Έκθεση ΟΟΣΑ: Στο ναδίρ η εμπιστοσύνη των Ελλήνων στους θεσμούς

Μελανή εικόνα για την εμπιστοσύνη των πολιτών στην κυβέρνηση και τους περισσότερους δημόσιους θεσμούς παρουσιάζει ο ΟΟΣΑ για την Ελλάδα σε νέα του έρευνα για την Εμπιστοσύνη στους Δημόσιους Θεσμούς. Η χαμηλότερη αποδοχή καταγράφεται στη γενική κυβέρνηση, τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο και τα μέσα ενημέρωσης, ενώ η υψηλότερη αποδοχή εντοπίζεται στις Ενοπλες Δυνάμεις.

Εντονο προβληματισμό προκαλούν επίσης στην Ελλάδα το τρίπτυχο κόστος ζωής – ακρίβεια – πληθωρισμός, καθώς και οι ανισότητες, η διαφθορά και η μετανάστευση. Ειδικότερα, τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι το 11% δηλώνει ουδέτερη στάση και μόλις το 24% κάνει λόγο για υψηλή ή μέτρια υψηλή εμπιστοσύνη.

Εκείνο που προκαλεί επίσης ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση είναι το πόσο πολύ έχει πέσει το ποσοστό υψηλής αποδοχής στην κεντρική κυβέρνηση το διάστημα 2023-2025 – έτη τα οποία αφορούν και τα τελευταία στοιχεία από την έρευνα του Οργανισμού.

Το 2023 το ποσοστό υψηλής ή μέτρια υψηλής αποδοχής στην κυβέρνηση στην Ελλάδα διαμορφωνόταν σε 32% για να υποχωρήσει το 2025 σε 24%, τη στιγμή μάλιστα που τα μέσα ποσοστά όλων των χωρών του ΟΟΣΑ παρουσίασαν αύξηση από 39% το 2023 σε 40% το 2025. Πρόκειται, όπως σχολίαζε ο ίδιος ο Οργανισμός, για τη μεγαλύτερη – μαζί με τη Χιλή και τη Σλοβακία – υποχώρηση στην εμπιστοσύνη που έχει καταγραφεί σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ.

Ανησυχητικά είναι επίσης τα ποσοστά και για άλλους εθνικούς θεσμούς, όπως δείχνουν οι σχετικοί πίνακες που παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ»:

• Το ποσοστό όσων δηλώνουν υψηλή ή μέτρια υψηλή (moderately high) εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα βρισκόταν ήδη πάρα πολύ χαμηλά αλλά υποχώρησε κι άλλο, από 17% σε 15% μέσα στη διετία (2023-2025).
• Το αντίστοιχο ποσοστό για το Κοινοβούλιο υποχώρησε από 32% σε 25% τη στιγμή που το μέσο ποσοστό στον ΟΟΣΑ είναι 37%.
• Το ποσοστό υψηλής εμπιστοσύνης στην Αστυνομία εμφανίζεται μειωμένο από 51% σε 44%, ενώ αυτό των δικαστηρίων και του γενικότερου νομικού συστήματος έχει υποχωρήσει από 47% σε 39%.
• Το ποσοστό υψηλής και μέτρια υψηλής εμπιστοσύνης στα μέσα ενημέρωσης διαμορφωνόταν σε 19% το 2025 από 22% το 2023.
• Το πιο υψηλό ποσοστό αποδοχής απολαμβάνουν οι Ενοπλες Δυνάμεις με 63% το 2025.

Καίει το κόστος ζωής

Η πλειοψηφία των κατοίκων που έλαβαν μέρος στην έρευνα των χωρών του ΟΟΣΑ ανησυχεί για το κόστος ζωής, με το ποσοστό αυτό να παραμένει ιδιαίτερα υψηλό και για την Ελλάδα.

Οταν ερωτήθηκαν οι συμπολίτες μας ποιες είναι οι τρεις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα τους (2025), το 58% απάντησε στην Ελλάδα ότι είναι ο πληθωρισμός, το 40% οι ανισότητες, το 38% η διαφθορά και το 25% το Μεταναστευτικό. Τα αντίστοιχα μέσα ποσοστά των χωρών του ΟΟΣΑ διαμορφώνονταν σε 52%, 27%, 18% και 25% αντίστοιχα.

Οι εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ

Ο ΟΟΣΑ κάνει ιδιαίτερα αναφορά στην έκθεσή του για την Εμπιστοσύνη στους Δημόσιους Θεσμούς (OECD Survey on Drivers of Trust in Public Institutions 2026 Results) στην Ελλάδα, δεδομένων των στοιχείων που παρουσιάζονται. Προσπαθώντας να εξηγήσει τα ποσοστά, ο Οργανισμός αναρωτιέται: «Δεδομένης της σημαντικής προόδου της Ελλάδας στη διακυβέρνηση και τα οικονομικά αποτελέσματα, τι θα μπορούσε να εξηγήσει τόσο μεταβλητά επίπεδα εμπιστοσύνης; Μπορεί οι αντιλήψεις του κοινού, και η εμπιστοσύνη, να λειτουργούν με καθυστέρηση και να μην αντικατοπτρίζουν πλήρως τα βελτιωμένα οικονομικά αποτελέσματα και τις επενδύσεις σε δημόσιες υπηρεσίες».

Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα από την Ερευνα Εμπιστοσύνης δείχνουν τα πρώτα σημάδια ότι ορισμένες αντιλήψεις μπορεί πράγματι να βελτιώνονται με ρυθμό στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, ενώ η συνολική ικανοποίηση με τις διοικητικές υπηρεσίες μεταξύ του γενικού πληθυσμού παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθερή στο 50%-51% μεταξύ 2023 και 2025, το ποσοστό των πρόσφατων χρηστών που είναι ικανοποιημένοι με ορισμένες μεμονωμένες πτυχές των υπηρεσιών, όπως η ταχύτητα λήψης της υπηρεσίας και η ικανότητα των δημοσίων υπαλλήλων με τους οποίους αλληλεπιδρούσαν, έχει βελτιωθεί κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες, σημειώνεται.

Και πάλι όμως «το ποσοστό του πληθυσμού που θεωρεί πιθανό ότι η κυβέρνηση θα αρνηθεί το αίτημα μιας εταιρείας που θα ήταν προς δικό της (της εταιρείας) συμφέρον, αλλά πιθανώς ενάντια στο δημόσιο συμφέρον, έχει αυξηθεί σημαντικά κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες από το 2023 έως το 2025». Ως γενική παρατήρηση αναφέρεται ότι όπου τα επίπεδα εμπιστοσύνης είναι χρόνια χαμηλά – είτε σε μια χώρα ως σύνολο είτε για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες – η ανάκτηση της εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση απαιτεί χρόνο.

«Αντιμετωπίζοντας αυτή την τάση, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια επικεντρώνεται σε πολιτικές που βελτιώνουν την ικανοποίηση του κοινού, μεταξύ άλλων μέσω της συστηματικής αξιολόγησης και ενσωμάτωσης των σχολίων των χρηστών σχετικά με την απόδοση συγκεκριμένων δημόσιων υπηρεσιών. Συγκεκριμένα, βασίζεται σε ψηφιακά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για να καταγράφουν την εμπειρία των χρηστών με τις δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης και της νοσοκομειακής περίθαλψης, παράλληλα με έναν κόμβο παρακολούθησης της απόδοσης για την τοπική αυτοδιοίκηση που είναι προσβάσιμος σε όλους τους πολίτες», προστίθεται.

Τα θετικά

Ο Οργανισμός δίνει και εύσημα στην κυβέρνηση. Αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν σημαδευτεί από «σημαντικές δημόσιες επενδύσεις στη συνετή οικονομική διαχείριση και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, θέτοντας σημαντικά θεμέλια για την ενίσχυση της θεσμικής αποτελεσματικότητας και της δημόσιας εμπιστοσύνης μακροπρόθεσμα».

Η επίτευξη δημοσιονομικού πλεονάσματος το 2024 και το 2025 (και βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων του προϋπολογισμού εδώ και πολλά χρόνια από το 2013) ακολούθησε μια δεκαετία εκσυγχρονισμού του συστήματος διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών της χώρας.

Στον τομέα των βασικών δημόσιων υπηρεσιών, η χώρα αξιολογεί συστηματικά τις εμπειρίες των χρηστών και επενδύει στην παροχή ψηφιοποιημένων δημόσιων υπηρεσιών, συμβάλλοντας στη δραστική μείωση του χρόνου επεξεργασίας σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης νέων συντάξεων.

Αυτό συνοδεύτηκε από προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς, σχολιάζεται. «Ενας από τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς 2022-2025 της Ελλάδας ήταν η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των ατόμων στους δημόσιους θεσμούς, παράλληλα με τη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος. Η έκθεση του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ακεραιότητα για το 2026 αναφέρει την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ελλάδα στην ενίσχυση του στρατηγικού πλαισίου για τις πολιτικές δημόσιας ακεραιότητας και καταπολέμησης της διαφθοράς και κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τις ισχυρότερες στρατηγικές και την ισχυρότερη εφαρμογή τους», αναφέρει ο Οργανισμός.