Τα κόμματα στο τηγάνι της κοινωνικής δυσαρέσκειας
Κληθείς να σχολιάσει το παιχνίδι των καθυστερήσεων που φέρεται να παίζει ο Αντώνης Σαμαράς, μη επισημοποιώντας ακόμα την ίδρυση του κόμματός του, ο πρώην νεοδημοκράτης αγροτοσυνδικαλιστής Κώστας Ανεστίδης δήλωσε προχθές (βλ. τον «μικροπολιτικό» των «ΝΕΩΝ» της Πέμπτης 16/07/2026) ότι ο πρώην Πρωθυπουργός το έχει έτοιμο το κόμμα του «αλλά τους ξεροτηγανίζει».
Δεν πρόκειται, βέβαια, για έναν δόκιμο πολιτικό όρο. Αναφέρεται, όμως, σε ένα μάλλον κοινό πια μυστικό της πολιτικής αγοράς. Γι’ αυτό και το ερώτημα είναι αν πρόκειται απλώς για μια έξυπνη τακτική του έμπειρου μεσσήνιου πολιτικού ή για μια στρατηγική που το ίδιο το εκλογικό σώμα ενδέχεται να ακολουθήσει μέχρι τέλους στην προσπάθειά του να απεγκλωβιστεί από τα σημερινά πολιτικά αδιέξοδα, αναζητώντας νέες και παραγωγικότερες πολιτικές ισορροπίες.
Είναι πάντως γεγονός ότι, με τις συσπειρώσεις των κομμάτων, του κυβερνώντος όσο και των αντιπολιτευόμενων, παλιότερων τε και νεότευκτων συμπεριλαμβανομένων, να απέχουν δραματικά από τα αναγκαία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους επίπεδα, εκείνο που καθόλου δεν αποκλείεται είναι να φθάσουν στην τελική προεκλογική ευθεία με τις βελόνες τους όχι απλώς να «παίζουν» ανεβοκατεβαίνοντας ενίοτε και τρελά, αλλά και να μη σταθεροποιούνται με τρόπο που να καθιστά προβλέψιμους τους κυοφορούμενους νέους συσχετισμούς.
Το φαινόμενο είχε πρωτοεμφανιστεί στις σημαδιακές διπλές εκλογές του 2012, οπότε το εκλογικό σώμα σήμανε το τέλος του δικομματισμού της μεταπολίτευσης. Τίποτα, ωστόσο, δεν καθιστά αδύνατη μια επανάληψη υπό τις σημερινές πολύ διαφορετικές, είναι αλήθεια, συνθήκες της μεταμνημονιακής Ελλάδας. Πολλώ δε μάλλον που τα κενά που δημιουργούνται τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά του αντιπροσωπευτικού συστήματος της χώρας αντί να μειώνονται μάλλον αυξάνονται και μάλιστα με ιδιαίτερα προβληματικούς ρυθμούς.
Τα όσα συνέβησαν την περασμένη εβδομάδα στον ΣΥΡΙΖΑ συνιστούν τη μια μόνο όψη της νέας πραγματικότητας που έχει δημιουργήσει η μετ’ επιτάσεως παρατεινόμενη απονομιμοποίηση των δημοκρατικών θεσμών στην οποία πλέον συμμετέχει, συνειδητά ή όχι, πάντως ενεργά και αυτοπροσώπως ο ίδιος ο Πρωθυπουργός με τις τοποθετήσεις του για τα θέματα του κράτους δικαίου και του ρόλου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η άλλη όψη συνίσταται στη διαρκή διεύρυνση όχι μόνο των κοινωνικών ανισοτήτων, αλλά και των χασμάτων που υφίστανται ανάμεσα στις πολιτικές αναζητήσεις της κοινής γνώμης και των μη απαντήσεων που δίνουν τα κόμματα στα αγωνιώδη ερωτήματά της για το μέλλον της χώρας και της νεότερης γενιάς της. Υπό παρόμοιες συνθήκες οι ασφυκτιούσες κοινωνίες της Δύσης έχουν αρχίσει τα τελευταία χρόνια να στρέφονται στα άκρα ελπίζοντας ότι οι διάφορες παραλλαγές τους θα αποδειχτούν αποτελεσματικότερες από τις κυρίαρχες main stream πολιτικές δυνάμεις στη διαχείριση των προβλημάτων τους.
Στην Ελλάδα ούτε η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου ούτε η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου έχουν μέχρι σήμερα δείξει να διαθέτουν τα χαρακτηριστικά που επέτρεψαν στη ριζοσπαστική Δεξιά της υπόλοιπης Ευρώπης να αναπτυχθεί δυναμικά. Μένει να φανεί αν το μείγμα που θα συνθέσει το κόμμα Σαμαρά αποδειχθεί ευρηματικότερο. Ειδάλλως, το πολιτικό κενό πάνω από το οποίο μετεωρίζονται οι παρ’ ημίν αντιπροσωπευτικοί θεσμοί θα παραμείνει διευρυνόμενο και διαιωνιζόμενο.
Οσο θα διαρκεί αυτή η κατάσταση τόσο πιθανότερο θα γίνεται το ενδεχόμενο να συνεχίσουν οι παρ’ ημίν ψηφοφόροι να… «ξεροτηγανίζουν» τα κόμματα μέχρις ότου πετύχουν την αναδιάταξή τους. Και μάλιστα με τρόπο που να τα ευθυγραμμίζει με τις πραγματικές κοινωνικές αντιθέσεις και τις ουσιαστικές διαφορές που χωρίζουν σε διακριτά μπλοκ τις οπισθοφυλακές της μεταπολίτευσης από τις εμπροσθοφυλακές μιας νέας μεταπολίτευσης. Μιας μεταπολίτευσης, δηλαδή, που επιβάλλει όχι μόνο η αναδυόμενη νέα πραγματικότητα, αλλά και η απόλυτη πλέον ανάγκη να κατανοηθεί επιτέλους το γεγονός ότι δεν είναι αποκλειστικά ορθολογικά εκλογικεύσιμες οι αποφάσεις και οι εκλογικές προτιμήσεις των πολιτών.
Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής