Οι δύο δρόμοι

Οι εξελίξεις αυτής της εβδομάδας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, που ξεκίνησαν από την ανακήρυξη των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και κατέληξαν στην επανάληψη της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών» με αφορμή το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, προαναγγέλλουν τρικυμία στα ήρεμα, μέχρι πρότινος, νερά του Αιγαίου. Αν μάλιστα προστεθεί και το κυοφορούμενο νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα, οδηγούμαστε σε έναν «κόκκινο Οκτώβρη», όπως αναφέρουν «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» στον σημερινό τους τίτλο.

Δύο είναι οι πιθανοί δρόμοι για τη συνέχεια. Ο ένας είναι η περαιτέρω όξυνση της κατάστασης, με αμοιβαίες καταγγελίες και διεκδικητικές ενέργειες που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε ένα θερμό επεισόδιο.

Η Τουρκία βρίσκεται καταφανώς εκτός διεθνούς δικαίου: τα θαλάσσια πάρκα της όχι μόνο παραβιάζουν τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά εισχωρούν και σε δυνητική ελληνική ΑΟΖ. Η γειτονική χώρα, πάλι, ισχυρίζεται ότι απαντά σε ελληνικές κινήσεις που παραβιάζουν όχι μόνο τη Διακήρυξη των Αθηνών, αλλά και το γενικότερο πλαίσιο για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όπως το θέτει η οδηγία 2014/89 της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το ζήτημα εδώ δεν είναι ποιος έχει δίκιο, αλλά ότι υπάρχει κίνδυνος μιας «αυτοεκπληρούμενης προφητείας», μιας σύγκρουσης δηλαδή που όλοι ξορκίζουν, αλλά ταυτοχρόνως ευνοούν.

Ο άλλος δρόμος είναι να χτυπήσει κάποιος το χέρι στο τραπέζι και να πει «Ως εδώ!». Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του Αιγαίου θα έπρεπε να ενώνει, όχι να διχάζει. Η αύξηση της παγκόσμιας αβεβαιότητας θα έπρεπε να ενθαρρύνει την επίλυση τοπικών διενέξεων που μπορούν να επιλυθούν και οι ελληνοτουρκικές διαφορές περιλαμβάνονται σ’ αυτές. Η διαρκής αναβολή των σοβαρών διαπραγματεύσεων δεν λειτουργεί εκτονωτικά, αλλά ενισχύει την αμοιβαία καχυποψία και δυσπιστία, παρασύροντας την ίδια στιγμή την Ελλάδα και την Τουρκία σε έναν καταστροφικό ανταγωνισμό πολεμικών δαπανών. Ενας ειλικρινής διάλογος, αντιθέτως, θα έθετε τις βάσεις για να ενταφιαστεί οριστικά το τσεκούρι του πολέμου.

Καμιά κυβέρνηση, βέβαια, που βρίσκεται μπροστά σε εκλογές και φοβάται ότι θα κατηγορηθεί για εθνική μειοδοσία δεν θα αναλάβει εύκολα μια πρωτοβουλία εκτόνωσης. Σήμερα είναι ακόμη νωρίς. Κι αν αύριο είναι πολύ αργά;