Δημόσιο 2030: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει το κράτος

Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι δημόσιες υπηρεσίες, εξυπηρετούνται οι πολίτες και λαμβάνονται οι κυβερνητικές αποφάσεις φέρνει μέσα στα επόμενα χρόνια η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία αναμένεται να περάσει από τον ρόλο ενός ακόμη ψηφιακού εργαλείου στον ίδιο τον πυρήνα λειτουργίας του κράτους.

Η έκθεση Government Trends 2026 της Deloitte καταγράφει οκτώ βασικές τάσεις που εκτιμάται ότι θα διαμορφώσουν τη δημόσια διοίκηση έως το 2030. Κοινός παρονομαστής είναι η μετάβαση από ένα κράτος που απλώς ψηφιοποιεί τις υφιστάμενες διαδικασίες του σε ένα κράτος περισσότερο ευέλικτο, διασυνδεδεμένο και ικανό να αξιοποιεί τα δεδομένα ώστε ακόμη και να προβλέπει τις ανάγκες των πολιτών.

Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη στην ιατρική χρειάζεται όρια

Από την ψηφιοποίηση στην «έξυπνη» διοίκηση

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις ίδιες τις υπηρεσίες προς τους πολίτες. Η ανάπτυξη της ψηφιακής ταυτότητας, η ασφαλής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών και η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργούν τις προϋποθέσεις για εξατομικευμένες δημόσιες υπηρεσίες.

Αντί, δηλαδή, ο πολίτης να αναζητεί κάθε φορά την αρμόδια υπηρεσία και να προσκομίζει τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικούς φορείς, το μοντέλο μετατοπίζεται προς ένα Δημόσιο που αξιοποιεί τις διαθέσιμες πληροφορίες και προσαρμόζει την εξυπηρέτηση στις πραγματικές ανάγκες του.

Διαβάστε επίσης: Μπιλ Γκέιτς: «Ανησυχώ για την Τεχνητή Νοημοσύνη» – Οι κίνδυνοι που βλέπει για εργασία, ασφάλεια και υγεία

Ακόμη μεγαλύτερη αλλαγή περιγράφεται μέσα από την έννοια του «γνωσιακού κράτους» (cognitive government). Πρόκειται για μια δημόσια διοίκηση που δεν περιορίζεται στην ηλεκτρονική διεκπεραίωση αιτημάτων, αλλά χρησιμοποιεί δεδομένα και προηγμένες τεχνολογίες για να εντοπίζει τάσεις, να προβλέπει ανάγκες και να παρεμβαίνει προληπτικά.

AI και στους ελέγχους

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η κρατική εποπτεία. Σύμφωνα με την Deloitte, τα σημερινά, συχνά στατικά κανονιστικά συστήματα θα κινηθούν προς περισσότερο δυναμικά μοντέλα, βασισμένα στα δεδομένα και στη συνεχή προσαρμογή. Ψηφιακά εργαλεία, αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και προσομοιώσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, χωρίς να υποχωρεί η εποπτεία.

Διαβάστε επίσης: Τεχνητή νοημοσύνη και βιβλία: Αλλάζει ριζικά ο τρόπος έκδοσής τους

Παράλληλα, η τεχνολογία μετατρέπεται από υποστηρικτική λειτουργία σε βασικό εργαλείο άσκησης πολιτικής, με την AI, την αυτοματοποίηση και τις ψηφιακές πλατφόρμες να ενσωματώνονται σταδιακά στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των κυβερνητικών αποστολών.

Αλλάζουν και οι δημόσιες προμήθειες

Μετασχηματισμός προβλέπεται και στις δημόσιες προμήθειες, έναν από τους παραδοσιακά περισσότερο γραφειοκρατικούς τομείς του Δημοσίου. Η έκθεση προβλέπει απλούστερες και περισσότερο ευέλικτες διαδικασίες, κοινά ψηφιακά πρότυπα και αξιολόγηση των σημαντικών προμηθειών με βάση συγκεκριμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Παράλληλα, το επίπεδο ελέγχου θα μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τον κίνδυνο κάθε σύμβασης.

Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη παίρνει το πάνω χέρι και στα σύγχρονα αυτοκίνητα

Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις αναμένεται να διευρύνουν τις συνεργασίες τους με επιχειρήσεις, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και άλλους φορείς. Οι συμπράξεις δεν θα περιορίζονται πλέον στα παραδοσιακά έργα υποδομών, αλλά θα επεκτείνονται στις ψηφιακές υποδομές, στην καινοτομία και στην κοινωνική ανάπτυξη.

Νέοι ρόλοι για τους δημοσίους υπαλλήλους

Κρίσιμος παράγοντας του μετασχηματισμού είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η αυξανόμενη χρήση της AI δεν σημαίνει, σύμφωνα με τη φιλοσοφία που περιγράφει η έκθεση, απλώς αντικατάσταση ανθρώπινης εργασίας από μηχανές.

Οι δημόσιοι οργανισμοί θα χρειαστεί να επενδύσουν σε νέες δεξιότητες, νέους ρόλους και διαφορετικά μοντέλα εργασίας, ώστε η τεχνολογία να συμπληρώνει και να ενισχύει την ανθρώπινη κρίση.

Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη ανατρέπει τη διαφήμιση

Συνολικά, η Deloitte εντοπίζει οκτώ τάσεις για το κράτος της επόμενης ημέρας: προσαρμοστικά μοντέλα λειτουργίας, τεχνολογία ως μοχλό υλοποίησης πολιτικών, εξατομικευμένες υπηρεσίες μέσω AI, νέο κανονιστικό μοντέλο, «γνωσιακή» διακυβέρνηση, συνεργατικά οικοσυστήματα, επανασχεδιασμό των προμηθειών και μετασχηματισμό του ανθρώπινου δυναμικού.

Πίσω από αυτές βρίσκονται πέντε βασικοί «πυλώνες»: κανόνες και διακυβέρνηση, ανθρώπινο δυναμικό, πλατφόρμες και δεδομένα, οικοσυστήματα συνεργασίας και μηχανισμοί συνεχούς αξιολόγησης.

Διαβάτε επίσης: Τεχνητή Νοημοσύνη: Η επίδραση στους νέους εργαζόμενους φτάνει το 19% – Νέα στοιχεία από το Stanford

Όπως επισημαίνει ο Γιώργος Μορφούλης, Partner και Government & Public Services Leader της Deloitte Ελλάδος, ο δημόσιος τομέας περνά σε μια νέα φάση, στην οποία το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εισαγωγή νέων τεχνολογιών αλλά ο συνολικός επανασχεδιασμός του τρόπου λειτουργίας του. Το μεγάλο στοίχημα έως το 2030, επομένως, δεν θα είναι απλώς πόσες ακόμη δημόσιες υπηρεσίες θα γίνουν ψηφιακές. Θα είναι κατά πόσο το κράτος θα μπορέσει να αξιοποιήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα δεδομένα για να γίνει ταχύτερο, περισσότερο προληπτικό και περισσότερο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του πολίτη, διατηρώντας παράλληλα την ανθρώπινη κρίση στο επίκεντρο των αποφάσεών του.