Το ηφαίστειο που τα έβαλε με την κλιματική αλλαγή: Εξερράγη και… καθάρισε η ατμόσφαιρα από το θερμοκηπικό μεθάνιο

Όταν το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Χούνγκα Τόνγκα – Χούνγκα Χαάπαϊ —το οποίο βρίσκεται στον Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό, στο ηφαιστειακό τόξο των νησιών Τόνγκα και περίπου 65 χιλιόμετρα βόρεια της πρωτεύουσας Νουκουαλόφα— εξερράγη με τεράστια ισχύ, οι επιστήμονες περίμεναν καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον και το κλίμα.

Τι αντίδραση πυροδοτήθηκε

Ωστόσο, σχετική επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στις 7 Μαΐου 2026 στο έγκριτο διεθνές περιοδικό Nature Communications έφερε στο φως μια εντυπωσιακή και εντελώς απρόσμενη εξέλιξη: το κολοσσιαίο ηφαιστειακό σύννεφος πυροδότησε μια μοναδική χημική αντίδραση στη στρατόσφαιρα, η οποία λειτούργησε ως φυσικός «καθαριστής» απέναντι σε ένα από τα πιο ισχυρά αέρια του θερμοκηπίου, το μεθάνιο.

Η κύρια, κολοσσιαία έκρηξη του ηφαιστείου σημειώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2022, μετά από προειδοποιητικές μικρότερες εκρήξεις που είχαν ξεκινήσει από τα τέλη Δεκεμβρίου του 2021 και μια σημαντική προ-έκρηξη στις 14 Ιανουαρίου 2022.

Αν και η πιο βίαιη φάση της έκρηξης διήρκεσε μόλις γύρω στα 10 έως 30 λεπτά, η συνολική δραστηριότητα της περιόδου εκείνης κράτησε μερικές εβδομάδες.

Πρωτοφανείς ποσότητες υλικών

Κατά τη διάρκειά της, το ηφαίστειο εκτόξευσε στην ατμόσφαιρα πρωτοφανείς ποσότητες υλικών: εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες υδρατμών που αύξησαν το νερό στη στρατόσφαιρα κατά περίπου 10%, πυκνά σύννεφα στάχτης, πετρών και αερίων (όπως διοξείδιο του θείου) σε ύψος-ρεκόρ που ξεπέρασε τα 50 χιλιόμετρα, καθώς και σαρωτικά τσουνάμι και παγκόσμια ατμοσφαιρικά κύματα.

Υδρατμοί και χημικά στοιχεία

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας —την οποία πραγματοποίησε διεθνής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Δρ. Μάαρτεν βαν Χέρπεν από την εταιρεία Acacia Impact Innovation και τη συμμετοχή ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, το Βασιλικό Ινστιτούτο Διαστημικής Αεροδυναμικής του Βελγίου, το ισπανικό CSIC, το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης και το KNMI— η τεράστια ποσότητα υδρατμών και αερίων που εκτοξεύτηκε σε αυτά τα τεράστια υψόμετρα αλληλεπίδρασε με τα ηλιακά σωματίδια και τα χημικά στοιχεία της ανώτερης ατμόσφαιρας.

Πόσοι τόνοι

Αυτή η διαδικασία αύξησε προσωρινά τα επίπεδα δραστικών στοιχείων —όπως το αντιδραστικό χλώριο που απελευθερώθηκε από την αλληλεπίδραση ηφαιστειακής στάχτης και θαλασσινού νερού κάτω από το ηλιακό φως— οδηγώντας στην ταχύτερη διάσπαση σημαντικών ποσοτήτων μεθανίου (περίπου 900 μετρικών τόνων την ημέρα).

«Είναι μια σπάνια περίπτωση όπου μια φυσική καταστροφή προκαλεί, παράλληλα, μια απρόσμενη θετική παρενέργεια για τη χημική ισορροπία της ατμόσφαιρας», σημειώνουν ειδικοί στις ατμοσφαιρικές επιστήμες.

Αυτοκαθαρισμός

Παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες σπεύδουν να τονίσουν πως η έκρηξη δεν αποτελεί λύση στην κλιματική αλλαγή —καθώς συνοδεύτηκε από άλλες αρνητικές επιπτώσεις, όπως η προσωρινή αύξηση της θερμοκρασίας λόγω της τεράστιας ποσότητας υγρασίας—, η ανακάλυψη αυτή προσφέρει νέα δεδομένα.

Οι ερευνητές αποκτούν πλέον μια πολύτιμη εικόνα για το πώς η στρατόσφαιρα μπορεί να αυτοκαθαρίζεται, ανοίγοντας νέους δρόμους και προσφέροντας έμπνευση για μελλοντικές μεθόδους τεχνητής αντιμετώπισης και αφαίρεσης των αερίων του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα.