Ένας ελέφαντας μέσα στη λίμνη

Σαν πύργος στην άμμο κατέρρευσε απότομα η επταετής εμμονική τουρκική πολιτική Μητσοτάκη με άξονα τις διαρκείς υποχωρήσεις – ούτε καν οι πρωταγωνιστές της δεν το κρύβουν πλέον. Μα ούτε και είχαν το σθένος να απολογηθούν για την πολιτική τους, τις συνέπειες της οποίας δεν έχουμε δει ακόμα. Επειδή ό,τι και αν λέει ο Πρωθυπουργός, οι διαρκείς υποχωρήσεις παρήγαγαν de facto τετελεσμένα. Αλλωστε ο ίδιος τις είχε από καιρό προαναγγείλει από τηλεοράσεως.

Ομως, ερήμην Μητσοτάκη και λόγω Ερντογάν, υπάρχουν και θετικές εξελίξεις που δεν έχουν κατανοηθεί σωστά – το αντίθετο μάλιστα. Χαρακτηριστικό είναι το μεγαλεπήβολο σχέδιο να αποκτήσει η Τουρκία αεροπλανοφόρο. Μόνο το άκουσμα προκαλεί ανησυχία. Αλλά έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο.

Είναι πανάρχαιο, μοιραίο σφάλμα «σφραγίδα» των μεγαλομανών αυταρχικών ηγετών που θεωρούν ότι ο κόσμος τους ανήκει. Οχι για… wannabe σουλτάνους, μα και για αυτοκράτορες με δύναμη πρωτοφανή, όπως στους Περσικούς Πολέμους. Ο «τίτλος» του θα ήταν «ό,τι πιο μεγάλο υπάρχει». Και αυτό θέλει ο Ερντογάν: όχι το ίδιο το όπλο. Το θέλει τόσο, που δεν είναι εις θέση να αναλύσει ότι θα μπορούσε ακόμα και να γίνει το τέλος των ονείρων του – και του ιδίου.

Το γιατί, εντοπίζεται στην πολιτική που διαμόρφωσε στο αντίστοιχο ζήτημα της εποχής ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Οταν άπαντες έτρεμαν τον ερχομό του φοβερού «Γιαβούζ», του ισχυρότερου θωρηκτού στον τότε κόσμο. Το οποίο όχι απλώς έδωσε η Γερμανία στην Τουρκία, αλλά μαζί και μέρος από το… πλήρωμά του! Γερμανοί ναύτες με φέσια ως… εγγύηση ότι το τρομερό εκείνο γερμανικό υπερόπλο θα ανέτρεπε κάθε ισορροπία ως νέα αήττητη τουρκική ναυαρχίδα.

Ο πανικός που σκόρπισε στην Ελλάδα της εποχής – όπως κάπως αρχίζει και τώρα – η είδηση ότι το γερμανικό θωρηκτό «Goeben» εκσυχρονιζόταν και… ντυνόταν τουρκικό, οδήγησε τον Βενιζέλο να κατανοήσει ότι ένα τέτοιο… τέρας των ανοικτών θαλασσών θα ήταν… έξω από τα νερά του στο δαιδαλώδες και μικροσκοπικό γι’ αυτό, σαν λίμνη, Αιγαίο – και, συνεπώς, εύκολος στόχος. Απέρριψε έτσι το να ανταγωνιστεί με άλλο, μεγαλύτερο και να εισέλθει σε μη βιώσιμο οικονομικά ανταγωνισμό ναυτικών εξοπλισμών.

Ομως, ναι μεν εύκολος στόχος, αλλά, πράγματι, πανίσχυρη μονάδα. Η λύση του Βενιζέλου ήταν μία ακόμα απόδειξη της ιδιοφυΐας του: αφενός, φρόντισε να υπογραφεί το Ναυτικό Σύμφωνο με την Τουρκία, που «ησύχασε» ότι η Ελλάδα δεν θα αποκτήσει αντίστοιχη μονάδα και, αφετέρου, έκανε το παγκοσμίως πρωτοπόρο άνοιγμα στην αεροπορική ισχύ ιδρύοντας το υπουργείο Αεροπορίας στην αρχή της τελευταίας θητείας του, το 1929. Η Τουρκία δεν απέδωσε σημασία. Δεν είχε δει εκείνο που πρώτος όλων είδε ο Βενιζέλος: ότι αυτή η μακράν πιο εφικτή και ευέλικτη δύναμη θα έστελνε, αν χρειαζόταν, το «Γιαβούζ» στον πάτο του Αρχιπελάγους με πιθανή σύμπραξη ελαφρών θαλάσσιων μονάδων, στο πλαίσιο του Συμφώνου.

Αυτό θα συμβεί σήμερα αν υπάρξει τουρκικό αεροπλανοφόρο: με το που θα αρχίσουν απλώς να γυρίζουν οι προπέλες του στο νερό, αν χρειαστεί, δεν θα το σώζει τίποτα. Και είναι ακριβώς δείγμα τύφλωσης από μεγαλομανία ότι ο Ερντογάν δεν το βλέπει, ιδίως μετά τον ουκρανικό πόλεμο, όπου σε τέτοιους ρόλους πρωταγωνίστησαν τουρκικά όπλα.