Θάβοντας τον Αριστοτέλη

Το 2020 ξεκίνησε πρωτοποριακό εγχείρημα εν Ελλάδι: πέντε φορείς, δύο δημόσιοι (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, «Διόφαντος») και τρεις ιδιωτικοί (Εκδόσεις Νήσος και δύο πολιτιστικοί οργανισμοί) συνέπηξαν κοινοπραξία ονόματι @ριστοτελιστές με στόχο την ψηφιακή και ιντερνετική ανάδειξη και αξιοποίηση των αριστοτελικών κειμένων.

Το έργο χρηματοδοτήθηκε πλουσιοπάροχα από την Ένωση (1.000.000 ευρώ), μέσα σε τρία χρόνια το θαύμα είχε γίνει: καλοκαίρι του 2023 λειτουργούσε ο ιστότοπος aristotelistes.cti.gr όπου είχε αναρτηθεί το σύνολο (σχεδόν) του αριστοτελικού έργου με εγκυρότατες μεταφράσεις και σχόλια, βιβλιογραφίες, βοηθητικά λεξικά. Με δυνατότητες για ομαδικές, συνεργατικές πρωτοβουλίες μελέτης και έρευνας.

Όλα ωραία καμωμένα: τέλος οι ογκώδεις τόμοι, οι πλημμυρισμένοι σελιδοδείκτες και μαυρισμένοι από υπογραμμίσεις που έπρεπε να κατεβάσεις από τα ράφια: αρκούσαν ανεπαίσθητες κινήσεις του ποντικιού και μερικά χτυπήματα πλήκτρων για να πας αμέσως στο έργο του Αριστοτέλη, στη σελίδα, στο χωρίο που σε ενδιέφερε· ή να βρεις πανεύκολα λέξεις ή θεματικές.

Φέτος καλοκαίρι όμως, άρχισαν τα προβλήματα: όλον σχεδόν τον Αύγουστο ο ιστότοπος δεν λειτουργούσε, ούτε απαντούσε κανείς σε τηλεφωνήματα ή ημέιλ που επισήμαιναν το πρόβλημα. Αρχές Οκτωβρίου, τα ίδια για 5-6 ημέρες. Δευτέρα βράδυ που γράφω ο τόπος «έχει πέσει» τουλάχιστον από Σάββατο πρωί και είναι μάταιο να προσπαθήσεις να επικοινωνήσεις με τον «Διόφαντο» που τον διαχειρίζεται: κανείς δεν απαντά, δεν έρχεται καν ενημέρωση ότι παρέλαβαν το μήνυμα που έστειλες. Πρέπει απλώς να ελπίζεις ότι κάποια στιγμή θα πάρουν είδηση ότι το μαγαζί «κατέβασε ρολά» και κάτι θα κάνουν.

Στη φαντασία μου, πίστευα ότι η τεχνογνωσία του aristotelistes.cti.gr θα περνούσε στην πολύτιμη «Μνημοσύνη» του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας που συνεχώς εμπλουτίζεται με αρχαία κείμενα και μεταφράσεις, ότι θα γίνονταν αντίστοιχοι τόποι για τον Όμηρο, τους Πλάτωνα και Ευκλείδη – για Σεφέρη και Σολωμό, Παπαδιαμάντη και Καρκαβίτσα, γιατί όχι;

Αντ’ αυτού έχω την αίσθηση ότι οι πρωτοπόροι @ριστοτελιστές πνέουν τα λοίσθια. Έχει δημιουργηθεί λειτουργικό και θεσμικό κενό, μαθαίνω: σε ποιον ανήκει το έργο, ποιος, πώς θα το διαχειρίζεται, ποιος θα πληρώνει – ή θα εισπράττει. Μεγάλη προσέλευση δεν έχει, γιατί κανείς «δεν το επικοινώνησε» στην πανεπιστημιακή κοινότητα ως ερευνητικό εργαλείο – ακόμα και για τα λύκεια θα μπορούσε να είναι εκπαιδευτικό εργαλείο.

Ο Αριστοτέλης έφυγε από την Αθήνα «για να μην αμαρτήσουν για δεύτερη φορά οι Αθηναίοι κατά της φιλοσοφίας», καταδικάζοντας και αυτόν σε θάνατο για ασέβεια. Εμείς τον θάβουμε γυμνό σε σκοτεινούς σκληρούς δίσκους υπολογιστών: «ποιος Αριστοτέλης, ποια Μεταφυσική – τρέχα γύρευε· ούτε ήξερε τι έλεγε, όλα λάθος». Τα μάρμαρα να είναι καλά που φέρνουν τουρίστες.