«Ցավոտ» լուծումներ ասելով նկատի է առնվում փոխզիջումային տարբերակը, սակայն Ադրբեջանի իշխանությունների համար դա թուլության նշան է. Կարեն Բեքարյան

Ղարաբաղը բանակցային սեղանին պետք է վերադառնա ժամ շուտ: Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Կարեն Բեքարյանը: Վերջինս ասաց, թե համաձայն չէ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների դիրքորոշման հետ, որ Ղարաբաղը կարող է բանակցությունների կողմ դառնալ ինչ-որ պահից սկսած: Ըստ նրա՝ բանակցություններում արդյունավետություն պահպանելու համար հարկավոր է, որ Ղարաբաղը մասնակցի բանակցություններին որքան հնարավոր է շուտ: Նա ասաց, որ նորմալ չէ, երբ Արցախը չի մասնակցում իր ճակատագրի որոշման բանակցություններին:

- Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի պատգամավորները Հայաստանի խորհրդարանականների հետ հանդիպման շրջանակներում հայտարարում էին, որ Արցախը պետք է վերադառնա բանակցային սեղանին: Ի՞նչ եք կարծում՝ արդյոք հասունացել է այդ պահը:

- Եթե խոսքը վերաբերում է տրամաբանությանը, ապա Արցախը երբեք էլ չպետք է հեռանար բանակցություններից, չպետք է ստեղծվեր իրավիճակ, որ Արցախը բանակցություններից դուրս մնար, որովհետև բարոյական չէ լուծել արցախցիների ճակատագիրն առանց նրանց մասնակցության և այս ուղերձը մենք փորձում ենք հասցնել միջազգային հանրությանը: Բնականոն ու տրամաբանական է, որ, այո, Արցախը բանակցությունների կողմ լինի: Բայց դուք գիտեք, որ Ադրբեջանը խոչընդոտում է դրան, չի ցանկանում, որ Ղարաբաղը բանակցություններին մասնակցի: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի տարբեր համանախագահները մի քանի անգամ հայտարարել են, որ բոլորի համար հստակ ու հասկանալի է, որ ինչ-որ պահից Արցախը պետք է լիիրավ մասնակցի բանակցություններին: Մենք ասում ենք, որ Արցախը պետք է բանակցություններին վերադառնա որպես լիիրավ կողմ: Արցախը հիմա էլ մասնակցում է բանակցություններին ի հաշիվ նրա, որ համանախագահները տարածաշրջան այցելելուց հանդիպում են նաև Լեռնային Ղարաբաղի իշխանությունների հետ: Այնպես որ խոսքը լիիրավ վերադարձի մասին է, որին Ադրբեջանը խոչընդոտում է, և Ղարաբաղի մեր գործընկերների տեսակետներն այս առնչությամբ օբյեկտիվ են ու արդարացի:

- Արդյոք հայկական կողմը բարձր մակարդակով հանդիպումների ժամանակ բարձրացնո՞ւմ է այս հարցը, որ Ղարաբաղը պետք է մասնակցի բանակցություններին:

- Այո՛, մենք միշտ բարձրացրել ենք ու բարձրացնում ենք այդ հարցը, Հայաստանի օրակարգում այս հարցը միշտ կա: Դիվանագիտական երկխոսությունը, բանակցությունները փակ են, բայց որևէ կասկածի տեղիք չի կարող լինել, որ Հայաստանը բարձրացնում է այս հարցը:

- Ձեր կարծիքով ո՞ր փուլում Ղարաբաղը պետք է դառնա բանակցային կողմ, որպեսզի դա արդյունավետ լինի հակամարտության կարգավորման լուծման տեսանկյունից:

- Ղարաբաղը պետք է վերադառնա բանակցային սեղանին ժամ շուտ, անգամ օր շուտ չէ, ժամ շուտ: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կարծում են, որ երբ կարգավորման սկզբունքները լինեն համաձայնեցված, ստորագրված, անցում կատարվի պայմանագրին, ապա պայմանագրային փուլում Արցախը պետք է լիարժեք մասնակցություն ունենա: Ես համաձայն չեմ այս մոտեցման հետ, որովհետև կարծում եմ, որ եթե մենք բանակցությունների արդյունավետություն ենք ուզում, ապա Արցախը ժամ շուտ պետք է դառնա բանակցային կողմ: Նորմալ չէ, որ Արցախը չմասնակցի պայմանագրի մշակման փուլին, միանա դրանից հետո:

- Պարո՛ն Բեքարյան, եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը խնդիրներ չի տեսնում, որ Արցախը միանա բանակցություններին և խնդիրը միայն Ադրբեջանն է, ապա հնարավոր չէ՞ Ադրբեջանի վրա դիվանագիտական ճնշումներ իրականացնել, աշխատել Ադրբեջանի հետ:

- Չեմ կարծում, թե աշխատանք չի տարվում, բայց նրանք խնդիր ունեն միջնորդական առաքելություն իրականացնել, չդառնալ հակամարտության կողմ, այդ պատճառով զգույշ են գործում: ԵԱՀԿ ՄԽ պատկերացմամբ սա բալանսավորված մոտեցում է, նրանք գտել են մի տարբերակ, ասում են, որ Արցախը կմիանա «ինչ-որ պահից»: Ես կարծում եմ, որ մենք բանակցային գործընթացում կունենայինք ավելի արդյունավետ վիճակ, եթե Արցախը մասնակցեր բոլոր փուլերին, բոլոր պահերին:

- Շատ է խոսվում հակամարտության կարգավորման «ցավոտ» լուծումների մասին: Այդ մասին խոսել է ՀՀ նախագահը, այդ մասին խոսում են ռուսական փորձագիտական շրջանակները: Ի՞նչ ցավոտ լուծումների մասին է խոսքը:

- Կարծում եմ, որ տեղի է ունեցել և տեղի է ունենում բառակազմի տրանսֆորմացիա և «ցավոտ» բառը օգտագործվում է որպես հոմանիշ «փոխզիջումային» բառին: Եթե մենք փորձենք «փոխզիջումային» բառի իմաստը բացել, ապա դա հետևյալն է՝ կողմերից ամեն մեկը մի բան է զիջում և դա զիջում է ցավով: Ուստի այս բառերը նույնն են, պետք չէ փորձել սրա տակ գտնել նոր բան, ոչ, խոսքը «փոխզիջումային» բառի հոմանիշի գործածության մասին է: Չի կարող կոնֆլիկտի լուծումը լինել այնպիսին, որ մեկը ստանա ամեն ինչ, մյուսը՝ ոչինչ: Հակամարտության լուծումը կարող է լինել զիջումների միջոցով:

- Հայկական կողմի զիջումը ո՞րն է լինելու, 5 կամ 7 շրջաննե՞րը:

- Բարդ է ասել: Ես դեմ եմ այդ մասին խոսել, բացատրեմ, թե ինչու: Եկեք անգամ զիջումների մասին խոսելիս համարժեքություն պահենք: Ես կարող եմ զիջումների ու դրանց չափի մասին խոսել այն ժամանակ, երբ տեսնեմ, թե ինչ է պատրաստ զիջել Ադրբեջանը: Քանի դեռ ես դա չեմ տեսնում, չեմ տեսնում Ադրբեջանի ղեկավարության, քաղաքական ներկապնակից նման հայտարարություններ, ինչո՞ւ խոսենք մեր զիջումների մասին: Հակառակ պարագայում կարող է ստեղծվել կեղծ տպավորություն, որ եթե մի կողմը պատրաստ է խոսել զիջումների մասին, ուրեմն պատրաստ է զիջել ավելին: Ոչ, ինչու համար: Պետք է համարժեքության էլեմենտներ ստեղծել:

- Նկատի ունեք, որ երբ հայկական կողմը հայտարարում է զիջումներին պատրաստ լինելու մասին, դա նշանակում, որ մենք պատրաստ ենք նաև ավելին զիջե՞լ:

- Ոչ, երբ մենք չենք դետալիզացվում, ինչ-որ տեղ նորմալ է հայտարարել այդ մասին, որովհետև բոլորը, այդ թվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երեք պետությունները, հայտարարում են, որ ժողովուրդ, ցանկացած հակամարտության լուծման բանալին փոխզիջումներն են: Սա ինչ-որ տեղ սկզբունք է: Եթե մենք չենք դրել իրար ոչնչացնելու խնդիր, պատկերացնում ենք, որ շարունակելու ենք ապրել կողք կողքի, ուրեմն հարցը փոխզիջումներին դաշտ ենք տեղափոխում: Երկարատև խաղաղության համար կարևոր է մի շատ կարևոր հանգամանք, որ կողմերը մյուսի հնարավոր փոխզիջումը դիտարկեն ոչ թե թուլության նշան, այլ հետագա կայուն համակեցության երաշխիք: Երբ դա չկա, արժեքներն այնպիսին են, որ դա դիտվում է որպես թուլություն, ոչ թե երկարատև փոխգործակցության խնդիր, պրոբլեմ: Ես չունեմ զգացողություն, որ Ադրբեջանի իշխանություններն այսօր արժեքային, քաղաքակրթական մակարդակներում հասել են այն վիճակին, որ կարող են զիջումները, փոխզիջումներն ընկալել ադեկվատ:

- Իսկ եթե հակամարտության կարգավորման «ցավոտ» լուծումները՝ փոխզիջումները, դիտարկենք ադրբեջանական տեսանկյունից: Ի՞նչը պետք է ստիպի նրանց հայտարարել, որ պատրաստ ենք փոխզիջման, երբ 25 տարի շարունակ ագրեսիվ հռետորաբանությամբ քաղաքականություն են վարում:

- Դրան կարող եմ ցինիկ պատասխան տալ՝ թող ոչ մի բան չստիպի, ոչ մի բան էլ չհայտարարեն, եթե իրենց համար այս իրավիճակը նորմալ է, էլ ինչի՞ մասին ենք խոսում: Եկեք իրավիճակը տեղայնացնենք ընտանիքի վրա: Ցանկացած սերունդ ունի հաջորդող սերնդին ավելի լավ իրավիճակ փոխանցելու պարտավորություն: Եթե դա իրենց չի հետաքրքրում, ինչի՞ մասին խոսենք: Բայց ես չեմ կարծում, որ իրենց սա չի հետաքրքրում: Ադրբեջանի պահվածքը փակ բանակցային գործընթացում ուրիշ է, մեզ հետ խոսելիս՝ այլ է, միջազգային կառույցների, այլ պետությունների հետ խոսելիս այլ է, սեփական հանրության հետ խոսելիս՝ միանգամայն ուրիշ է: Փնտրել այստեղ տրամաբանություն՝ անշնորհակալ գործ է: