Кімдер мәслихат депутаты бола алады және сайлауға қатысу қанша тұрады?
Орталық сайлау комиссиясы мәслихат депутаттарының сайлауына қатысу шарттарын анықтады. Кімдер өз кандидатурасын ұсына алады және сайлау жарнасы қанша болатынын ОСК отырысында комиссия мүшесі Әсел Жанәбілова айтты, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Кімдер мәслихат депутаты бола алады?
Әсел Жанәбілова 20 жасқа толған Қазақстан азаматы мәслихат депутаты бола алатынын еске салды. Сонымен қатар бір адам тек бір мәслихаттың депутаты бола алады.
Оның айтуынша, заңда кандидаттарға шектеулер де қарастырылған. Сот әрекетке қабілетсіз деп таныған, соттылығы өтелмеген немесе алынбаған азаматтар, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қылмыс немесе құқық бұзушылық жасаудағы кінәсі сотпен дәлелденген тұлғалар сайлана алмайды.
Сайлауға қатысу үшін қанша төлеу керек?
Сонымен қатар ОСК сайлау жарнасын төлеу тәртібін түсіндірді. Әсел Жанәбілованың айтуынша, оның көлемі ең төменгі жалақының бес еселенген мөлшеріне тең – 425 мың теңге.
Мұндай соманы саяси партиялар әрбір партиялық тізім үшін де, өздігінен түсуге шешім қабылдаған азаматтар да төлейді. Жарна жергілікті атқарушы органның шотына аударылады.
Бұл ретте саяси партияларға алдыңғы сайлау нәтижелеріне байланысты жеңілдіктер қарастырылған:
5 пайыз және одан көп дауыс жинаған партиялар жарна төлеуден босатылады;
3 пайыздан 5 пайызға дейін дауыс алған партиялар жарнаның 50 пайызын – 212 500 теңге төлейді;
1 пайыздан 3 пайызға дейін дауыс жинаған партиялар жарнаның 70 пайызын – 297 500 теңге төлейді.
Сайлау жарнасы қашан қайтарылады?
Жанәбілованың сөзінше, егер саяси партия сайлау қорытындысы бойынша дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың кемінде 5 пайыз дауысын жинаса, жарнаны қайтарып ала алады. Сондай-ақ партиялық тізімге енгізілген жалғыз тұлға қайтыс болған жағдайда да қайтару қарастырылған.
"Барлық басқа жағдайларда төленген жарна қайтарылмайды және республикалық бюджет кірісіне аударылады", – деді Әсел Жанәбілова.
Мәслихат сайлауы – 29 қараша
Бұған дейін Орталық сайлау комиссиясы барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының кезектен тыс сайлауын 2026 жылғы 29 қарашаға белгіледі. Бұл туралы ОСК төрағасының орынбасары Мұхтар Ерман хабарлады.
Барлығы 228 мәслихатқа 3 447 депутат сайлануы тиіс: 20 облыстық, 38 қалалық және 170 аудандық маслихат.
12 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихаттардың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы жарлыққа қол қойды. 24 қыркүйекте Халық кеңесінің бірінші сессиясында сөйлеген сөзінде Қасым-Жомарт Тоқаев мәслихаттардың кезектен тыс сайлауын жариялады.