Иран сигнализира подготвеност за нуклеарни разговори со САД, повлекува црвени линии за ракетите

Иранскиот министер за надворешни работи сигнализираше подготвеност за продолжување на нуклеарните разговори со САД, додека повторно повлече цврсти црвени линии околу ракетната програма и одбранбените капацитети на Техеран, додека регионалните напори за посредување се забрзуваат поради ескалацијата на заканите од претседателот на САД Доналд Трамп.

Зборувајќи на 30 јануари во Истанбул, министерот за надворешни работи Абас Аракчи рече дека Техеран ќе биде подготвен повторно да влезе во преговори со Вашингтон доколку разговорите се водат како што тој опиша врз „фер и правична“ основа.

На заедничката прес-конференција со својот турски колега, Аракчи рече дека Иран е отворен за мерки за „градење доверба“ поврзани со неговата нуклеарна програма, но нагласи дека воената позиција на Иран не е предмет на преговори.

„Одбранбените капацитети и ракетите на Иран никогаш нема да бидат предмет на никакви преговори“, рече тој, додавајќи дека во моментов не се планирани директни разговори меѓу Техеран и Вашингтон.

Коментарите доаѓаат во време кога дипломатската активност низ регионот се интензивира за да се спречи директна конфронтација меѓу САД и Иран.

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, во телефонски разговор со иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, ги понуди услугите на Анкара како „олеснувач“ меѓу Иран и САД. Според турското претседателство, Ердоган рекол дека Анкара е подготвена да помогне во намалувањето на тензиите и решавањето на споровите, понуда по која подоцна на 30 јануари се одржа лична средба меѓу Ердоган и Аракчи.

Претседателството на Иран соопшти дека Пезешкијан му рекол на Ердоган дека сите успешни преговори ќе зависат од напуштањето на „военоподбуцнувачките и заканувачките акции во регионот“.

Сепак, аналитичарите велат дека ставот на Техеран одразува долгогодишна ригидност, а не значајна промена.

Али Ваез, директор на проектот за Иран во Меѓународната кризна група, тврди дека преговарачката позиција на Иран останала непроменета од почетокот на 2025 година, и покрај зголемениот притисок.

„Исламската република не е ниту способна ниту подготвена да научи како да се справи со Доналд Трамп“, изјави Ваез за Радио Фарда на РСЕ/РЛ, забележувајќи дека другите земји - од членки на НАТО до регионални држави - го прилагодиле својот пристап кон конфронтацискиот стил на преговори на Трамп за да ги унапредат своите интереси.

Трамп, од своја страна, ги зголеми влоговите. На 29 јануари, тој рече дека Иран мора да ја запре својата нуклеарна програма и да престане да „убива демонстранти“, тврдејќи дека тие барања веќе им биле пренесени на иранските власти. Два дена претходно, тој објави дека „масовна армада“ се движи кон Иран, предупредувајќи дека може да дејствува „брзо и бесно“ доколку е потребно, изразувајќи надеж за „фер договор“ што ќе го остави Иран без нуклеарно оружје.

Германскиот политички аналитичар Мехран Барати гледа дека Вашингтон спроведува долгорочна стратегија насочена кон ослабување на Исламската република, наместо кон задавање на еден единствен одлучувачки удар.

„Соединетите Американски Држави сакаат да одат напред чекор по чекор и да го ослабнат естаблишментот“, изјави Барати за Радио Фарда, тврдејќи дека постојаниот воен притисок, финансиското следење на државните средства во странство и координираната дипломатска акција укажуваат на обид за наметнување промени одвнатре во системот.

Барати е скептичен дека турското посредништво или слични регионални иницијативи можат да спречат ескалација. Тој тврдеше дека регионалните актери се водени првенствено од сопствените интереси, вклучувајќи страв од бегалски текови и нестабилност, а не од довербата дека Техеран ќе го промени своето однесување.

„Секој влезе во оваа работа со своја посебна цел“, рече тој. „Не мислам дека е можно да се спречи уште една конфронтација.“

Ваез слично предупредува дека двете страни се во ќош. Методот на Трамп, вели тој, е да примени максимален притисок, а потоа да се задоволи со помалку, додека прогласува победа. Сепак, „нема добра опција достапна за Соединетите Држави, ниту пак добра опција достапна за Исламската Република.“ Засега, додаде тој, тоа ги остава двете страни заглавени во ќор-сокак.