Օպտիմալացվել են մեքենաները, որոնք չեն շահագործվել, ծախսերի օպտիմալացման կարիք չկա. փորձագետները՝ պետական ապարատի ծախսերի ավելացման մասին

Դեռևս նախորդ կառավարությունը գնաց օպտիմալացման ճանապարհով՝ հեռացնելով աշխատողների և այլն,  իսկ Կարեն Կարապետյանն ավելացրեց, թե գոտիները ձգելու ժամանակն է: Սակայն պետական բյուջեում տեսնում ենք, որ 2018 թվականին պետական համակարգի աշխատողներին կվճարվի 131.9 մլրդ դրամ աշխատավարձ՝ 2017 թվականի 131.7 մլրդ դրամի դիմաց։ Ինչպես նաև աճել են գործուղումների և շրջագայությունների ծախսերը՝ 3.8 մլրդ դրամից հասնելով 3.9 մլրդ դրամի։

Կառավարության օպտիմալացման շրջանակում նաև բուռն քննարկման արժանացավ պետական ապարատի մեքենաների օպտիմալացման հարցը, սակայն 2018 թվականի բյուջեից նկատում ենք, որ մեքենաների և սարքավորումների ձեռքբերման ու պահպանման ծախսերը նույնպես աճ են գրանցել՝ 2018-ին նախատեսվում է 32.4 մլրդ դրամ, իսկ 2017 թվականի 17.4 մլրդ դրամ է եղել:

Tert.am-ն այս հարցի շուրջ զրուցեց տնտեսագետ Հայկ Բալանյանի և «Մարդկային  զարգացման միջազգային կենտրոնի» ղեկավար Թևան Պողոսյանի հետ:

Տնտեսագետ Հայկ Բալանյանին այս պատկերն ամենևին չի զարմացնում, ավելին՝ նա գտնում է, որ Կառավարությունը նույնիսկ հստակ թվեր չունի, թե այս կամ այն ուղղությամբ արված օպտիմալացումն ինչ գումարներ է խնայել, կամ` այդ գումարներն ուր են ուղղվել: Նա նշեց, թե այս պատկերին քաղաքական, ոչ թե տնտեսական գնահատական կարող է տրվել:

«Մեր իշխանություններն առաջին հերթին զբաղված են սեփական հենարանը պահպանելու, սեփական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը երկարաձգելու հնարներ ստեղծելու գործով: Իսկ իրենց քաղաքական հենարանը գործող ապարատն է, հետևաբար, այդ մարդկանց պետք է կերակրեն, ապահովեն ամեն ինչով: Իշխանությունը հիմնվում է ոչ թե ժողովրդի, այլ իր նեղ կրուգի վրա, այսինքն՝ չեմ կարծում, թե ցանկություն կա ինչ-որ բան կրճատելու, պետական ապարատի ծախսերը ողջամիտ բալանսի բերելու»,- ասաց  տնտեսագետը:

Բալանյանի խոսքով՝ Կառավարության կատարած մի շարք ծախսերի մասին հասարակությունն անգամ չգիտի ու չի էլ իմանա: Սակայն «Մարդկային  զարգացման միջազգային կենտրոնի » ղեկավար Թևան Պողոսյանն այլ կարծիք ունի:

Նրա գնահատմամբ՝ վերոնշյալ թվերից եզրակացություն անելը կարող է թյուր կարծիք ձևավորել, քանի որ 2018 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը դեռևս ԱԺ հաստատման չի արժանացել:

Միաժամանակ, Պողոսյանը նկատեց, որ դեռևս նախորդ Կառավարությունից սկսած օպտիմալացման ընթացքում կրճատվել են այն հաստիքները, որոնք պլանավորված էին, բայց աշխատող չկա, օպտիմալացվել են այն մեքենաները, որոնք չէին օգտագործվում:

«Օպտիմիզացիայի խնդիրը, երբ ասում են, որ X մարդկանց պետք է կրճատեն, Y խնդիրներ լուծելու պատճառով, իր իմաստով պետք է հստակ նպատակ ունենա: Ի վերջո, մենք պետք է սովորենք, որ պետական համակարգում ցանկացած գործողություն պետք է ունենա ծրագիր, որտեղ սևը սպիտակի վրա պետք է գրված լինի, թե ինչ ֆունկցիայի վրա է որևէ բան օգտագործվում, օրինակ՝ այս մեքենան ինչու է ամենագնաց, այլ ոչ թե մեկ այլ, բյուջետավորումն այդպես պետք է լինի: Օրինակ, երբ բանակի համար մեքենա են գնում, սկսվում են խոսակցություններ, սակայն պետք է հստակ լինի`նոր մեքենան է շահեկա՞ն, թե՞ հնի պահպանումը, որը կարող է այլ լուրջ խնդիրներ առաջացնել»,- ընդգծեց Թևան Պողոսյանը:

Վերջինս նույն կարծիքն ունի հաստիքների կրճատման հետ կապված. կարծում է, որ պետք է հստակ ասվի, օրինակ՝ 40 մարդու փոխարեն ինչո՞ւ նույն գործը չեն կարող անել 25-ը և այլն:

«Օրինակ՝ Արդարադատության նախարարությունում կա գնահատման միավոր, որը պետք է բոլոր իրավական ակտերն  ու նախագծերը գնահատի՝ հասկանալու, թե ինչն է հակասում գործող օրենքներին և այլն, դրա հիման վրա եզրակացություն տա՝ կա՞ն կոռուպցիոն ռիսկեր, թե՝ ոչ:  Այդ խումբը մոտ 100 հոգանոց հաստիք ունի, սակայն, իմ պատկերացմամբ, այդ խմբում ցանկացած օրենքի մասին պետք է եզրակացություն տան, թե կոռուպցիոն տեսակետին ինչ ազդեցություն կտա, բյուջետավորման վրա, ինչպես կազդի և այլն: Փոխարենը՝ ես 5 տարի բոլոր օրինագծերում տեսել եմ «copy-paste» արած նույն եզրակացությունը. միակ տարբերությունն այն էր, երբ ՀՀ-ն այս կամ կառույցին անդամակցում էր, գրվում էր, որ նոր ֆինանսական պարտավորություն կա»,- շարունակեց Թևան Պողոսյանը՝ նկատելով, որ «copy-paste» կարող են 10-ն էլ անել:

Ի դեպ`պետական համակարգի աշխատողների, մեքենաների և սարքավորումների ձեռքբերման ու պահպանման ծախսերի, շրջագայության ծախսերի աճի ֆոնին նվազել են սոցիալական պաշտպանության ոլորտին միտված ծախսերը՝ 408 985.8 մլն դրամից դառնալով 408,652,930.9 դրամ: