Новости за 21.12.2022

د ننګرهار پوهنتون د طب پوهنځي محصلانو د طالبانو د لوړ زده کړو وزارت د هغه پرېکړې په اړه لاریون کړی چې له‌مخې يې ښځینه محصلینې پوهنتونونو ته د تګ اجازه نه‌لري. نن سهار نږدې اته بجې سلګونه ښځینه او نارینه محصلان د طب پوهنځي په ودانۍ کې راټول شوي او د طالبانو له حکومته غواړي چې خپله دغه پرېکړه بېرته واخلي. یو شمېر ښځینه محصلانو چې نه‌يې غوښتل نومونه يې خپاره شي ازادي راډيو ته وویل، ټاکل شوې چې نن د دوی د سمستر ازموینې پیل شي خو د طالبانو د حکومت د وروستۍ پرېکړې پر بنسټ دوی نن ازموینې ته پرې‌نښودل شوې. Читать дальше...

د طالبانو له لوري د افغان ښځو او نجونو پر مخ د پوهنتونونو د بندېدو د پرېکړې په وړاندې د غبرګونونو دوام! د بشر حقونو د څار سازمان هیومن رایټس واچ دا یو شرمونکی عمل بللی او ويلي دي، چې دا د نجونو او ښځو د بنسټیزو حقونو د محدودولو د لړۍ وروستۍ پرېکړه ده. په دې اړه د دې سازمان په رسمي ټویټر لیکل شوي دي: "طالبانو مېرمنې له پوهنتونونو منع کړې، دا یو له شرم ډک عمل دی، په افغانستان کې د مېرمنو او نجونو د زده کړو حق نقض کوي." د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتونیو بلېنکن په خپل ټویټر په دې اړه لیکلي... Читать дальше...

د ایران تندلارو وکیلانو هغه طرح د تصویب لپاره پارلمان ته وړاندې کړې چې له‌مخې یې د جعلي خبرونو پر خپروونکو لویې جریمې وضع کېږي. د دې طرحې په اساس د جعلي خبرونو خپروونکې رسنۍ به په ټولنه کې د خپلو خبرونو د ناوړه عواقبو د خپرولو لپاره مسوول وګڼل شي. دا اصول به په هر راز خبرونو کې د تطبیق وړ وي. دایران د پارلمان د حقوقي او قضايي کمېسیون غړي محمدتقي نقدالي پرون وویل، دا جریمه به نه یوازې هغې رسنۍ ته ورکول کېږي چې د ناوړه عواقبو لرونکي خبرونه خپروي بلکې هغه د هغو افرادو او رسنیو لپاره به هم په پام کې ونیول شي چې په خبرونو کې مبالغه کوي. Читать дальше...

تمه ده چې د اوکراین ولسمشر ولودمیر زلنسکي به پر دې هېواد د روسیې تر یرغل وروسته بهر ته د لومړي سفر په ترڅ کې نن واشنګټن ته ورسېږي. دا سفر داسې مهال پلان شوی دی چې متحدایالات له اوکراین سره د مرستې په هدف د یوې بلې لویې مالي بستې په اړه غور کوي. امریکايي رسنیو خبر ورکړی چې په پام کې ده ښاغلی زلنسکي به په سپینه ماڼۍ کې له ولسمشر جوبایډن سره وګوري او پر اوکراین د روسیې د یرغل د ۳۰۰مې ورځې له پوره کېدو سره په یوه وخت کې به د کانګرس د دواړو خونو ګډې غونډې ته وینا وکړي. زلنسکي به د کانګرس له مشرانو... Читать дальше...

په داسې حال کې چې نیجر هېواد له تېرو ۱۵ کلونو راهیسې له ناکرارۍ او ناامنۍ سره مخامخ دی. د هغه افریقايي هېواد په شمال کې په لویه دښته کې یوه مېله شوې ده چې ورسره د هېواد د سیلګرۍ د بحالېدو هیلې تړلې دي. د فرانس پریس اژانس له ویډیو جوړ رپورټ.

په کندهار کې د اس ځغلونې لوبغاړي او مینه‌وال د یادې تاریخي لوبې د ژوندي ساتلو او د معیاري لوبغالو د جوړولو غوښتنه کوي. د اس ځغلونې لوبغاړي او مینه‌وال وايي، د یادې لوبې د پیاوړتیا او ژوندۍ ساتلو لپاره دې وخت پر وخت د اس ځغلونې سیالۍ جوړې شي. نور تفصیل د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

طالبانو په ودونو کې د واده د شپې پر نګریزو، د ښځو له لوري د دريا او موسيقۍ غږولو باندې بندیزونه لګولي دي. د ارزګان ولایت اوسېدونکي وايي، طالبان غواړي په‌دې سره د ژوند ټولې خوښۍ واخلي او  دوی د زندانیانو په څېر وساتي. خلک زیاتوي چې طالبانو ګڼ خلک په‌دې خاطر وهلي هم دي چې په ودونو کې د کور ښځو دريا وهله اویا يې هم د واده د شپې نکریزې وړلې. نور تفصيل د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

په مخکیني جمهوري نظام کې د لوړو زده کړو پخوانۍ وزیره فریده مومند وايي، طالبان په دوحه کې د خپلو ژمنو خلاف له ټولنې د نجونو او ښځو د سیستماتیک حذف سیاست مخته وړي. نوموړې ازادي راډیو سره په خبرو کې وویل، د نجونو پر مخ د پوهنتونو د تړلو خبر خواشینې کړې خو په خبره یې، افغان نجونې به د خپلو حقونو د غوښتنې لپاره خپلو مبارزو ته دوام ورکړي. اغلې مومند دغه شان، له نړیوالې ټولنې هم وغوښتل، چې په افغانستان کې د نجونو او ښځو د حقونو د ورکړې په برخه کې پر طالبانو سیاسي فشار راوړي. له نوموړې سره اجمل تورمان... Читать дальше...

د ملګروملتونو سرمنشي انتونیو ګوتېرش د افغانستان په پوهنتونونو کې د نجونو پر تحصیل د طالبانو بندیز د اندېښنې وړ اقدام بللی دی. د سرمنشي ویاند ستیفان دوجاریک په یوه بیان کې چې نن خپور شو ویلي دي چې، ښاغلي ګوتېرش د افغانستان له واکمنو طالبانو غوښتي چې د تعلیم په ټولو سطحو کې د خلکو لپاره انډول امکانات یقیني کړي. د دوجاریک په وینا د ملګروملتونو سرمنشي ټینګار کړی چې د ښځو او نجونو د تعلیم مخنیوی نه یوازې د نجونو او ښځو د حقونو سرغړونه ده، بلکې د افغانستان پر راتلونکې به هم ناوړه اغېز ولري. له دې... Читать дальше...

په افغانستان کې د طالبانو له‌خوا د نجونو د پوهنتونونو د بندولو له پرېکړې وروسته امریکا ویلي دي چې په دې اړه له خپلو متحدانو سره په تماس کې دي. د طالبانو د حکومت د لوړو زده کړو وزارت بېګا اعلان وکړ چې د نجونو ټول پوهنتونونه به تر بل اعلان پورې بند وي. د متحدوایالتونو د ملي امنیت د شورا ویاند ادریان واټسن بېګا ناوخته په یوه بیان کې وویل سپینه ماڼۍ د طالبانو دا د نه منلو وړ پرېکړه چې د پوهنتون په کچه د نجونو پر تعلیم یې بندیز لګولی دی، په کلکه غندي. پرون له دې مخکې د امریکا د بهرنیوچارو وزارت... Читать дальше...

طالبانو د نجونو پر مخ د پوهنتون دروازې بندې کړې. تر اوسه د امریکا متحد ایالتونو او بریتانیا دا پرېکړه غندلې ده. د طالبانو دا پرېکړه به له نړیوالو سره د دوی پر روابطو څومره منفي اغېز وکړي؟ احمد شیبر د ړنګې شوې ولسې جرګې د غړې او د چارو د شننونکې شینکۍ کړوخېل نظر په دې اړه اخیستی دی. د اغلې کړوخېل مرکه د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

د امریکا د متحد ایالتونو د ګانګرس غړیو د یو اعشاریه اووه ترلیونه ډالرو بودیجې خبر ورکړ چې په‌کې یوه لویه برخه اوکراین ته ځانګړې شوې ده او نژدې لس په سلو کې دفاعي بودیجه زیاته شوې ده. د کانګرس غړیو دا بودیجه پرون په ډاګه کړه. په دې بودیجه کې پنځه څلویښت میلیارډه ډالر له اوکراین سره بېړنۍ مرسته شامله ده. که چېرته دا بودیجه تصویب شي دا به په یو ځای له یوه هېواد سره د متحد ایالتونو تر ټولو زیاته بېړنۍ مرسته وي. ولسمشر بایډن د اوکراین لپاره د اووه دېرش میلیارډو ډالرو بېړنۍ مرستې غوښتنه کړې وه. Читать дальше...

د امریکا د متحد ایالتونو د بهرنیو چارو د وزارت ویاند وویل چې، طالبانو د سې شنبې په ورځ دوه امریکایان خوشې کړل. د نېډ پرایس په وینا داسې ښکاري چې طالبانو دا کار د ښه نیت د څرګندونو په هدف کړی وي. نېډ پرایس چې پرون په واشنګټن کې خبرې غونډې ته خبرې کولې دا هم وویل چې متحد ایالتونه به له طالبانو سره په افغانستان کې د هر نیول شوي امریکایي د خوشې کېدو لپاره خبرو ته دوام ورکړي. خو ښاغلي پرایس دا ونه ویل چې څومره امریکایان په افغانستان کې زنداني دي.

په پروان کې د طالبانو چارواکي وایي چې نن به د سالنګ لاره پرانیستل شي. په پروان کې د طالبانو امنیه قوماندان ملا عزیزالله عمر تېره شپه ازادي راډیو ته دا خبره وکړه چې یوازې به مسافر وړونکو موټرو ته د تګ اجازه ورکړي. د ملا عزیز الله په وینا باربري موټرو ته به دوه درې ورځې وروسته اجازه ورکړي چې له سالنګونو تېر شي. د سالنګ په تونل کې د یکشنبې په ورځ د اور لګېدو له امله یو دېرش کسان ووژل شول او اووه دېرش تنه نور ټپيان شول چې بیا دا لاره د موټرو پر مخ بنده شوه.

په زابل کې یوې نا اشنا ناروغۍ د دوو ماشومانو ژوند اخیستی او نژدې اتیا تنه نور د دې ناروغۍ له امله په روغتون کې بستر شوې دي. په زابل کې د طالبانو د عامې روغتیا رئیس عبدالحکیم حکیمي تېره شپه ازادي راډیو ته وویل چې له وړمې ورځې راپه دې خوا د شاجوي ولسوالي په یوې لرې پرته سیمه کې چې د غزني او شملزو له ولسوالي سره نژدې پرته ده دا ناروغي پيدا شوې ده. د حکیمي په وینا د دې ناروغۍ نښه دا ده چې د ناروغ له خولې او پوزې وینه بهیږي، ناروغ ټوخیږي او تبه کوي. د حکیمي په وینا روغتیایي ټیمونه سیمې ته تللي دي چې دا ناروغي تشخیص کړي.

د برېتانیا دفاع وزیر بین والاس وویل، روسیه غواړي چې له ایرانه بې‌پيلوټه الوتکې ترلاسه کړي او په بدل کې یې دغه هېواد ته پرمختللي پوځي وسایل ورکړي. بین والاس پرون په لندن کې پارلمان ته وویل چې، ایران د روسیې په یوه مهم پوځي ملاتړي بدل شوی دی او د درې سوه ډرون الوتکو په بدل کې له روسیې پرمختللې پوځي وسایل ترلاسه کوي چې په دې ډول د منځني ختیځ او ټولې نړۍ امنیت ته ګواښ پیدا کوي. اخوا امریکا او متحدانو یې د ملګروملتونو د امنیت شورا په غونډه کې د ایران له متحد هېواد روسیې سره د لوېدیځ د هغو ادعاو پر... Читать дальше...

د امریکا متحد ایالتونو او بریتانیا د طالبانو دا پرېکړه وغندله چې د نجونو پر مخ یې د پوهنتونونو دروازې بندې کړې دي. په هغه مکتوب کې چې د طالبانو د حکومت د لوړو زده کړو وزارت ازادي راډیو ته استولی دی په‌کې راغلې دي چې د کابینې د پرېکړې پر اساس ټولو ته خبر ورکول کېږي چې د اناثو تحصیل تر امر ثاني پورې معطل دی. پرون چې کله دا مکتوب خپور شو هغه وخت په نیویارک کې د ملګرو ملتونو امنیت شورا پر افغانستان غونډه لرله. دې غونډې ته د خبرو پر مهال د بریتانیا او امریکا استازیو د طالبانو پرېکړه وغندله. ... Читать дальше...

په افغانستان کې ټاکل شوې ده چې د ماشومانو د ګوزڼ د واکسین نهم پړاو د پنجشبنې تر ورځې دوام وکړي. دا مرحله د دوشنبې په ورځ پيل شوه او په شپږ ویشت ولایتونو کې به ماشومانو ته واکسین ورکړل شي. په دې پړاو کې به اووه میلیونه ماشومانو ته په دوه سوه دوه څلویښت ولسوالیو کې د پولیو یا د ماشومانو د ګوزڼ واکسین ورکړل شي. د ملګرو ملتو د ماشومانو د ملاتړ صندوق وایي، د مرستندویانو او یو شمېر نړیوالو بنسټونو په مرسته دوی کولی شي چې په افغانستان او نړۍ کې پولیو یو مخ له منځه یوسي. افغانستان او پاکستان د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې لاهم پکې دا ناروغي شته. Читать дальше...

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتو د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اوتنبایوا په افغانستان کې د اسلامي دولت خراسان څانګې هلو ځلو ته اندېښنه څرګنده کړه. مېرمن اوتنبایوا پرون د ملګرو ملتو امنیت شورا ته په خپله وینا کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ سرحدي شخړې هم د اندېښنې وړ وبللې. د افغانستان لپاره د ملګرو ملتو ځانګړې استازې په نیویارک کې د ملګرو ملتو د امنیت شورا غونډې ته وویل چې دې په تېرو درېیو میاشتو کې د افغانستان ډېرو سیمو ته سفر کړی دی او اکثریت افغانانو دې ته ویلي دي چې راتلونکي ته اندېښنه لري. ... Читать дальше...

انسایډر خپرونه: له امریکا خپرېدونکې انسایډر خپرونې د افغانستان د تېر جمهوري نظام په وروستیو کلونو او میاشتو کې له افغانستانه د ډالرو او سرو زرو قاچاق ته کتنه کړې ده. انسایډر خپرونه چې مخکې یې نوم بزنس انسایډر و، ۲۰۰۷ کال کې امریکا جوړه شوې او تر ډېره په مالي او سوداګریزو برخو لیکنې خپروي. د دوی په ځانګړې مقاله کې راغلي، د تېر جمهوري نظام په وروستیو میاشتو کې چې طالبان د پرمختګ په حال کې و، له افغانستانه قاچاق وړونکو سلګونه میلیونه ډالره نقد یا د سرو زرو په بڼه بهر ته ولېږدول. انسایډر د... Читать дальше...